Ảnh minh họa: Internet

Nghệ đen (Curcuma zedoaria Rosc.) là một trong những loài thuộc chi Nghệ (Curcuma), họ Gừng (Zingiberaceae) có giá trị dược liệu rất cao. Curcumin và secquiterpene là những hoạt chất sinh học chính có trong nghệ đen, chúng có khả năng kháng nấm, kháng khuẩn, kháng viêm và còn là chất chống oxy hoá mạnh, chống ung thư... (Đỗ Tất Lợi (1995); Jang và cs. (1997); Phan Minh Giang và cs. (1998); Wilson và cs. (2005); Lã Đình Mỡi và cs. (2005); Trần Thị Việt Hoa và cs. (2007); Nguyễn Thị Phúc Lộc (2010); Banisalam (2011); Huỳnh Xuân Đào (2011); Võ Châu Tuấn (2014)). Vì vậy, tiềm năng sử dụng của nghệ đen trong dược liệu rất lớn và là một trong những loại cây trồng đang được các nhà nghiên cứu quan tâm không chỉ về giá trị sử dụng mà còn về tính đa dạng di truyền của chúng.

Bên cạnh những nghiên cứu về thành phần tinh dầu hay các hợp chất sinh học có công dụng dược liệu trong củ nghệ đen, còn có những nghiên cứu đánh giá mức độ đa dạng di truyền trên những cá thể nghệ đen được trồng ở những vùng địa lý khác nhau tại Bangladesh bằng dấu phân tử RAPD (Islam và cs., 2005 & 2007). Đánh giá mức độ đa dạng di truyền của các loài trong chi nghệ có nguồn gốc tại tỉnh Bình Dương bằng dấu phân tử ISSR (Nguyễn Lộc Hiền và cs., 2013). Bùi Thị Cẩm Hường và cs. (2016) đã nghiên cứu đánh giá sự đa dạng di truyền của 20 giống nghệ ở miền Nam Việt Nam dựa trên chỉ thị phân tử RAPD và ISSR.

Kết quả phân tích trên 7 đoạn mồi ISSR cho tỷ lệ đa hình tương đối cao. Trong tổng 56 băng khuếch đại có 47 băng đa hình, chiếm tỷ lệ 80,1 %, với kích thước từ 100-1500 bp. Các kết quả trên cho thấy trong 16 mẫu/giống nghệ đen được thu thập tại An Giang, Cần Thơ, Đà Lạt, Hà Nội và Campuchia, qua phân tích bằng dấu phân tử ISSR giữa chúng có sự khác biệt về mặt di truyền và thể hiện sự đa dạng di truyền khá cao.

Trong phân tích di truyền dựa trên chỉ thị phân tử, cũng cần sử dụng thêm các đoạn mồi ISSR khác để làm rõ hơn cấu trúc của quần thể. Cần khảo sát thêm các đặc tính sinh lý và sinh hoá có trong các mẫu nhằm lựa chọn được giống tối ưu để xây dựng phát triển nguồn giống trong dược liệu. Cần giải mã trình tự để xác định cấu trúc chuỗi trình tự đặc trưng cho loài nghệ đen đặc hữu của Việt Nam.