Sự mất cân bằng hormone tiềm ẩn có thể là mắt xích còn thiếu đằng sau hàng triệu trường hợp huyết áp cao khó điều trị. Ảnh: Shutterstock

Hormone ẩn đằng sau huyết áp cao

Nghiên cứu MOMENTUM cho thấy 27% bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị có tình trạng tăng cortisol máu. Phát hiện này rất quan trọng vì nó cho thấy tình trạng dư thừa cortisol phổ biến hơn nhiều ở những bệnh nhân này so với những gì các nhà nghiên cứu và bác sĩ lâm sàng từng tin tưởng trước đây.

Tăng huyết áp kháng trị xảy ra khi huyết áp vẫn cao ngay cả sau khi dùng ba loại thuốc trở lên. Gần 10 triệu người ở Hoa Kỳ mắc phải tình trạng này. Các nhà nghiên cứu ngày càng nhận ra rằng các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn có thể đang cản trở hiệu quả của các phương pháp điều trị tiêu chuẩn.

Một trong những vấn đề đó là chứng tăng cortisol máu, một tình trạng mà cơ thể sản sinh quá nhiều cortisol. Thường được gọi là "hormone gây căng thẳng", cortisol giúp điều chỉnh phản ứng của cơ thể đối với căng thẳng. Tuy nhiên, khi nồng độ cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Phát hiện quan trọng đối với sức khỏe tim mạch

Bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị có nguy cơ cao mắc các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và suy tim. Đồng thời, tăng cortisol máu có liên quan đến các biến chứng bao gồm tăng cân, teo cơ và tiểu đường.

Việc xác định lượng cortisol dư thừa là một yếu tố góp phần có thể giúp giải thích tại sao một số bệnh nhân khó kiểm soát huyết áp. Điều này cũng mở ra khả năng điều trị chứng tăng cortisol có thể cung cấp một phương pháp mới để hạ huyết áp khi các liệu pháp tiêu chuẩn không hiệu quả.

Nghiên cứu lớn nhất thuộc loại này tại Hoa Kỳ

"MOMENTUM" là nghiên cứu đầu tiên được thực hiện tại Hoa Kỳ và là nghiên cứu lớn nhất cho đến nay, nhằm đo lường mức độ phổ biến của chứng tăng cortisol máu ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp kháng trị.

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá 1.086 người tham gia tại 50 trung tâm trên toàn quốc, bao gồm cả Hệ thống Y tế Mount Sinai ở New York. Sau khi xác nhận đủ điều kiện, những người tham gia đã trải qua xét nghiệm ức chế dexamethasone. Xét nghiệm này bao gồm việc uống một liều dexamethasone vào ban đêm và lấy máu vào sáng hôm sau để đo nồng độ cortisol. Bệnh nhân có nồng độ cortisol trên 1,8 ug/dL được phân loại là mắc chứng tăng cortisol máu.

Kết quả nghiên cứu và các yếu tố rủi ro bổ sung

Trong số 1.086 người tham gia, có 297 người được phát hiện mắc chứng tăng cortisol máu, chiếm 27% tổng số người tham gia.

Nghiên cứu cũng xác định các yếu tố làm tăng khả năng mắc phải tình trạng này. Ví dụ, bệnh nhân suy giảm chức năng thận có nhiều khả năng bị tăng nồng độ cortisol.

Một tình trạng khác liên quan đến tăng huyết áp kháng trị là "tăng aldosteron nguyên phát", xảy ra khi cơ thể sản sinh quá nhiều aldosteron. Khoảng 20% ​​người tham gia mắc chứng rối loạn này, và khoảng 6% mắc cả tăng cortisol và tăng aldosteron.

Bệnh nhân và bác sĩ nên làm gì tiếp theo?

Kết quả nghiên cứu cho thấy các bác sĩ nên xem xét nồng độ cortisol tăng cao như một nguyên nhân có thể gây tăng huyết áp kháng trị và sàng lọc những bệnh nhân có nguy cơ cao hơn. Xét nghiệm tương đối đơn giản, và nhiều bệnh nhân rất mong muốn tìm ra lời giải thích tại sao huyết áp của họ vẫn khó kiểm soát.

Những bệnh nhân có huyết áp vẫn cao dù đã dùng nhiều loại thuốc có thể nên hỏi bác sĩ về việc tầm soát chứng tăng cortisol máu.

"Việc tỷ lệ bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị có nồng độ cortisol cao (hơn 25%) là rất khác so với những gì các bác sĩ được dạy trong trường y từ trước đến nay. Những phát hiện này cần thúc đẩy việc sàng lọc nhiều hơn nữa để phát hiện nồng độ cortisol dư thừa ở bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị", Tiến sĩ Deepak L. Bhatt, MD, MPH, MBA cho biết. "Bước tiếp theo để thúc đẩy nghiên cứu này là tiến hành các thử nghiệm ngẫu nhiên để xác định xem các liệu pháp làm giảm tác động của cortisol có thể điều trị huyết áp cao ở những bệnh nhân này một cách an toàn và hiệu quả hay không."