Trước những biến động ngày càng khó lường của thời tiết, TP. Huế đang từng bước củng cố hệ thống phòng chống lũ theo hướng chủ động và bền vững hơn. Trọng tâm của quá trình này là việc triển khai đồng bộ các dự án hạ tầng kết hợp với giải pháp cộng đồng, trong đó nổi bật là các hạng mục liên quan đến hồ Ô Lâu Thượng và hồ Tả Trạch.

Những công trình này được kỳ vọng đóng vai trò điều tiết dòng chảy, giảm áp lực nước đổ về hạ lưu trong mùa mưa lũ, qua đó hạn chế nguy cơ ngập úng trên diện rộng. Không chỉ dừng lại ở yếu tố kỹ thuật, thành phố còn chú trọng nâng cao năng lực ứng phó thông qua việc cải thiện hệ thống cảnh báo sớm, quy hoạch không gian đô thị phù hợp và tăng cường khả năng thích ứng của người dân.

Sự kết hợp giữa hạ tầng và các giải pháp giúp tạo nên một “lá chắn”, góp phần bảo vệ an toàn cho khu vực hạ lưu sông, đồng thời duy trì ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Đáng chú ý, mới đây Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc với UBND thành phố Huế về thực hiện Kết luận của Tổng Bí thư tại Thông báo 413-TB/VPTW liên quan dự án hồ chứa nước Ô Lâu Thượng và hồ Tả Trạch.

Dự án hướng tới mục tiêu tham gia phòng chống lũ hạ lưu sông Ô Lâu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Đồng thời cấp, tạo nguồn nước phục vụ vùng sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, công nghiệp và sinh hoạt cho khu vực hạ lưu và các địa phương phía Tây thành phố Huế; góp phần ngăn mặn, giữ ngọt và cải thiện môi trường. Đối với dự án này, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao sự chuẩn bị của đơn vị tư vấn, đồng thời yêu cầu tiếp tục nghiên cứu phương án cắt giảm lũ khoảng 5%, đề xuất các giải pháp tối ưu, khả thi; phối hợp chặt chẽ với địa phương để hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, phấn đấu trình phê duyệt chủ trương đầu tư trong quý II/2026.

Bên cạnh đó, đối với phương án nâng cao năng lực điều tiết, tích trữ của hồ Tả Trạch nhằm cắt giảm lũ cho hạ du và chuyển đổi mô hình quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị phương án nghiên cứu phải bám sát mục tiêu giảm lũ, đảm bảo an toàn công trình và mực nước tích trữ. Đồng thời, cần rà soát, sửa chữa hệ thống cửa van đảm bảo vận hành linh hoạt; tiếp tục nghiên cứu phương án xây dựng tràn sự cố với vị trí hợp lý, hạn chế tối đa công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm yêu cầu an toàn, vận hành thuận lợi, góp phần giảm lũ cho sông Hương.

Hồ Tả Trạch được xếp vào nhóm công trình quan trọng đặc biệt cấp quốc gia.

Đây là các dự án quan trọng nhằm cụ thể hóa Kết luận của Tổng Bí thư tại Thông báo 413-TB/VPTW, hướng tới đầu tư các công trình mang tính chiến lược, lâu dài, góp phần nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai ngày càng cực đoan do biến đổi khí hậu, hạn chế tình trạng ngập lụt trên địa bàn thành phố Huế.

Do đó, UBND thành phố Huế tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và các đơn vị liên quan để khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục pháp lý, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư; chủ động rà soát, đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các dự án được triển khai đúng tiến độ, hiệu quả. Lãnh đạo UBND thành phố Huế cho biết, thời gian qua, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu ngập lụt, đảm bảo an toàn cho vùng hạ du; đồng thời đang đề xuất Trung ương cho phép thực hiện nạo vét hệ thống sông ngòi để nâng cao khả năng thoát lũ.

Thành phố cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và đơn vị liên quan, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi để sớm triển khai các dự án theo chỉ đạo.

Dự án hồ Ô Lâu Thượng đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trước đây (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt trong Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hương - Ô Lâu giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) phê duyệt trong Quy hoạch thủy lợi tỉnh tầm nhìn đến năm 2035.

Đối với phương án nâng cao năng lực điều tiết, tích trữ của hồ Tả Trạch nhằm cắt giảm lũ cho hạ du và chuyển đổi mô hình quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu, đơn vị tư vấn đã trình bày các phương án chuyển lũ nhằm phục vụ mục tiêu nâng cao khả năng tích nước của hồ. Các phương án được nghiên cứu theo nhiều kịch bản khác nhau, với định hướng chuyển một phần lưu lượng lũ sang các lưu vực lân cận như sông Nông, sông La Sơn và sông Phước Mỹ. Đồng thời, đơn vị nghiên cứu cũng đề xuất các loại hình công trình phù hợp, gắn với điều kiện địa hình và yêu cầu vận hành thực tế.

Hồ Tả Trạch có dung tích khoảng 646 triệu m3, được xếp vào nhóm công trình quan trọng đặc biệt cấp quốc gia. Với vị thế là một trong bốn hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam, mọi điều chỉnh về thông số kỹ thuật tại đây đều được tính toán kỹ lưỡng để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Những nỗ lực nâng cao năng lực phòng chống lũ tại TP. Huế không chỉ phản ánh một cách tiếp cận mới trong quản lý rủi ro thiên tai mà còn cho thấy tầm nhìn dài hạn trong phát triển đô thị thích ứng.

Việc chú trọng các công trình như hồ Ô Lâu Thượng và hồ Tả Trạch đã góp phần định hình một hệ thống kiểm soát nước mang tính chiến lược, giúp điều hòa dòng chảy và giảm thiểu tác động tiêu cực từ lũ lụt. Quan trọng hơn, cách làm này mở ra hướng đi bền vững giữa phát triển và bảo tồn.

Khi các giải pháp được triển khai một cách bài bản và liên kết, hiệu quả mang lại không chỉ nằm ở việc giảm thiệt hại trước mắt mà còn ở khả năng tạo dựng nền tảng an toàn lâu dài cho đô thị. Trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, công tác quản lý của TP.Huế cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt, từ đó góp phần bảo vệ tài sản, tính mạng cho người dân, và giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra.