Ảnh minh họa
Hệ quả là thông tin phục vụ hoạch định chính sách có thể chưa “đủ bức tranh”, đặc biệt trong bối cảnh phát triển bền vững và tăng trưởng xanh ngày càng trở thành yêu cầu mang tính ưu tiên.
Trước khoảng trống đó, các hệ thống hạch toán kinh tế–môi trường được phát triển nhằm tích hợp yếu tố tự nhiên vào hệ thống chỉ tiêu kinh tế. Trong dòng nghiên cứu “GDP xanh”, một số tiếp cận gọi việc loại trừ chi phí tổn thất môi trường khỏi GDP truyền thống là GDP xanh loại 1, còn nghiên cứu này tập trung vào GDP xanh loại 2—chỉ số mở rộng để tính cả giá trị cuối cùng của các dịch vụ hệ sinh thái (phần giá trị tự nhiên tạo ra cho hoạt động kinh tế và đời sống xã hội), dựa trên các nền tảng lý thuyết nhấn mạnh vai trò của dịch vụ hệ sinh thái trong cấu trúc giá trị tổng thể của nền kinh tế (Costanza và cộng sự, 1997, 2000; Yue và Xu L, 2010).
Về thực tiễn, để hiện thực hóa GDP xanh loại 2 cần một khung hạch toán thống kê đủ chuẩn hóa; trong đó, SEEA EA của Liên hợp quốc ban hành năm 2021 đóng vai trò công cụ nền tảng thông qua cấu trúc tài khoản liên quan đến phạm vi, điều kiện, dịch vụ và tài sản hệ sinh thái, kết hợp chỉ số tiền tệ và vật lý. Thách thức lớn nhất nằm ở dữ liệu—đặc biệt là dữ liệu không gian và chuỗi thời gian để định lượng các chỉ tiêu môi trường–sinh thái—vì vậy viễn thám và GIS được xem là hướng tiếp cận khả thi nhờ khả năng thu thập, xử lý và tự động hóa dữ liệu. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về GDP xanh bước đầu hiện chủ yếu dừng ở GDP xanh loại 1, trong khi “GDP xanh” vẫn chưa được chính thức đưa vào hệ thống chỉ tiêu quốc gia; do đó, nghiên cứu hướng tới xây dựng khung phương pháp tính GDP xanh loại 2 phù hợp điều kiện Việt Nam, ứng dụng SEEA EA kết hợp viễn thám/GIS để lượng hóa các tài khoản hệ sinh thái (như rừng, đồng cỏ, đất ngập nước, nông nghiệp, đô thị, biển), đồng thời đề xuất lộ trình triển khai thông qua hướng dẫn kỹ thuật tích hợp vào tài khoản quốc dân, thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành và huy động nguồn lực từ các cơ chế tài chính xanh (tín chỉ các-bon, quỹ đầu tư xanh), gắn với định hướng theo Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và hoạt động tín dụng/phát hành trái phiếu xanh.
|