Phát hiện chelicera cổ nhất

Trong nghiên cứu công bố ngày 1/4 trên Nature, Rudy Lerosey-Aubril và Javier Ortega-Hernández (ĐH Harvard) đã mô tả loài Megachelicerax cousteaui, một loài săn mồi biển sống cách đây khoảng 500 triệu năm tại vùng sa mạc phía Tây Utah. Đây là thành viên cổ nhất từng được biết đến của nhóm chelicerates – bao gồm nhện, bọ cạp, cua móng ngựa và nhện biển. Phát hiện này đẩy mốc khởi nguồn của nhóm này lùi lại khoảng 20 triệu năm.

“Chiếc chelicera này cho thấy bản thiết kế giải phẫu của nhện và cua móng ngựa đã xuất hiện từ thời Cambri,” Lerosey-Aubril cho biết.

Giải phẫu chi tiết

Hóa thạch dài hơn 8 cm, có lớp vỏ ngoài và chín đốt cơ thể. Phần đầu mang sáu cặp chi phục vụ ăn uống và cảm nhận, trong khi mặt dưới có cấu trúc hô hấp dạng tấm giống mang sách của cua móng ngựa hiện đại. Đặc điểm nổi bật nhất là chelicera rõ ràng – bộ phận kìm đặc trưng của chelicerates, khác với râu của côn trùng.

Trước đây, hóa thạch chelicerates cổ nhất được tìm thấy ở Morocco, có niên đại khoảng 480 triệu năm. Việc phát hiện M. cousteaui sớm hơn 20 triệu năm đã lấp đầy khoảng trống trong cây tiến hóa.

Ý nghĩa tiến hóa

Loài này cho thấy chelicera và sự phân chia cơ thể thành hai vùng chức năng đã tiến hóa trước khi các chi đầu mất nhánh ngoài và trở thành dạng chân như nhện ngày nay. Đây là bằng chứng hòa giải nhiều giả thuyết cạnh tranh về nguồn gốc chelicerates.

Dù sở hữu đặc điểm tiên tiến, chelicerates không ngay lập tức trở thành nhóm thống trị. Trong hàng triệu năm, chúng vẫn hiếm gặp và bị các nhóm khác như trilobite lấn át, trước khi đa dạng hóa và tiến lên đất liền.

Từ hóa thạch Utah đến bước ngoặt khoa học

Mẫu vật được khai quật từ Wheeler Formation ở Utah, do nhà sưu tầm Lloyd Gunther phát hiện năm 1981 và lưu giữ tại Bảo tàng Đại học Kansas. Sau nhiều thập kỷ, Lerosey-Aubril đã chọn nghiên cứu và phát hiện chi tiết mang tính đột phá.

Tên loài Megachelicerax cousteaui được đặt để vinh danh nhà thám hiểm biển Jacques-Yves Cousteau, người truyền cảm hứng cho công chúng về thế giới dưới đại dương.

Tại sao phát hiện này quan trọng?

Ngày nay, chelicerates có hơn 120.000 loài, từ nhện, bọ cạp, ve, cua móng ngựa đến nhện biển. Chúng hiện diện khắp nơi, từ đất liền đến đại dương, và có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống con người – từ y học, nông nghiệp đến văn hóa đại chúng.

Phát hiện này không chỉ viết lại lịch sử tiến hóa của nhện, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của các bộ sưu tập hóa thạch trong bảo tàng, nơi những mẫu vật tưởng chừng bình thường có thể chứa đựng bí mật thay đổi cả khoa học.