Những màn pháo hoa với ánh sáng rực rỡ và tiếng nổ vang dội luôn mang đến sự phấn khích cho đám đông. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới cho thấy tác động của chúng còn kéo dài rất lâu sau khi quả pháo cuối cùng phát nổ. Ba nghiên cứu vừa được công bố trên các tạp chí của ACS (Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ) đã phân tích những gì pháo hoa để lại, từ rác thải và các hạt bụi trong không khí đến những hóa chất phát tán vào khí quyển. Tổng hợp các kết quả này đã mang lại cái nhìn rõ ràng hơn về cách pháo hoa ảnh hưởng đến môi trường cũng như sức khỏe con người.

Mảnh vụn pháo hoa có thể làm thay đổi thành phần hóa học của nguồn nước

Sau khi cháy hết, pháo hoa để lại nhiều loại chất thải như nhiên liệu chưa cháy hoàn toàn, các chất phụ gia, muối kim loại và phần bao bì bị cháy xém.

Theo một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được công bố trên tạp chí Environmental Science & Technology, nếu những chất thải này rơi xuống hồ hoặc sông, chúng có thể làm thay đổi đáng kể thành phần hóa học của nguồn nước.

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng cặn pháo hoa giải phóng các ion kim loại như kali (K) và mangan (Mn) cùng với các chất hữu cơ hòa tan, bao gồm các hợp chất phenol đơn giản và các hợp chất chứa lưu huỳnh, vào nước.

Đồng thời, phần vật liệu rắn còn sót lại lại hấp phụ các chất hòa tan khác vốn đã có trong nước, đặc biệt là những hợp chất có kích thước lớn và cấu trúc phức tạp.

Theo các nhà khoa học, những thay đổi hóa học này có thể làm xáo trộn các quần thể vi sinh vật và hệ sinh thái thủy sinh, đặc biệt ở những khu vực thường xuyên hoặc quy mô lớn sử dụng pháo hoa.

Việc thu gom và xử lý đúng cách xác pháo sau khi sử dụng có thể giúp giảm thiểu những tác động tiêu cực này đối với môi trường.

Pháo hoa làm gia tăng ô nhiễm không khí trong các sự kiện lớn

Các lễ hội quy mô lớn thường tạo ra ô nhiễm không khí từ nhiều nguồn khác nhau, khiến việc xác định chính xác phần đóng góp của pháo hoa trở nên khó khăn.

Để làm rõ vấn đề này, các nhà nghiên cứu công bố trên tạp chí ACS ES&T Air đã theo dõi nồng độ bụi mịn trong không khí tại một sự kiện thể thao lớn kéo dài nhiều ngày ở Vương quốc Anh.

Nhóm nghiên cứu ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong thời gian ngắn của cả các hạt bụi kích thước lớn lẫn bụi mịn lơ lửng trong không khí.

Phần lớn lượng ô nhiễm đến từ: Khói phát sinh khi chế biến thực phẩm tại các quầy bán đồ ăn, Bụi đất bị khuấy lên bởi các phương tiện giao thông

Tuy nhiên, trong các lễ khai mạc và bế mạc, các nhà nghiên cứu quan sát thấy hai đợt tăng đột biến rõ rệt của bụi mịn: Đợt đầu tiên xuất hiện khi đám đông đổ về địa điểm tổ chức, làm bụi đất bốc lên, Đợt thứ hai, nhỏ hơn một chút, trùng với thời điểm diễn ra màn bắn pháo hoa

Dựa trên các số liệu đo được, nhóm nghiên cứu ước tính rằng nếu một người tham dự toàn bộ các hoạt động của sự kiện, mức độ tiếp xúc với các chất ô nhiễm trong không khí sẽ vượt quá ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Kết quả này cho thấy các lễ hội lớn có thể trở thành nguồn đáng kể khiến con người tiếp xúc với bụi mịn.

Pháo hoa không chỉ thải ra khói

Pháo hoa còn có thể góp phần hình thành hiện tượng mù khói (haze) theo những cách ít ai ngờ tới.

Một số loại pháo hoa chứa các hợp chất gọi là amin (amines). Khi được giải phóng vào khí quyển, các chất này có thể phản ứng với các thành phần khác trong không khí để tạo thành sol khí (aerosols), làm suy giảm chất lượng không khí.

Để xác định xem các hợp chất amin có bị phân hủy trong quá trình phát nổ hay vẫn được phát tán vào không khí, các nhà khoa học đã đo nồng độ khí và các hạt bụi trong không khí trong dịp Tết tại một khu vực ngoại ô ở Trung Quốc.

Kết quả, được công bố trên tạp chí Environmental Science & Technology Letters, cho thấy nồng độ của nhiều loại amin tăng mạnh so với giai đoạn không có lễ hội, đặc biệt trong thời điểm diễn ra các màn bắn pháo hoa quy mô lớn.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn ghi nhận sự gia tăng của nhiều chất ô nhiễm khác liên quan đến pháo hoa, bao gồm: Bụi mịn (PM), Ion sunfat (SO₄²⁻), Ion kali (K⁺).

Theo nhóm nghiên cứu, những kết quả này cho thấy pháo hoa không chỉ tạo ra lớp khói nhìn thấy bằng mắt thường mà còn góp phần phát sinh nhiều chất ô nhiễm khác, khiến hiện tượng mù khói có thể kéo dài ngay cả sau khi các màn trình diễn đã kết thúc.