Điều đặc biệt: thí nghiệm được thực hiện trên loài cá killifish châu Phi, sinh vật có vòng đời chỉ vài tháng, giúp các nhà khoa học quan sát toàn bộ quá trình lão hóa nội tạng trong thời gian cực ngắn.

Cá killifish – mô hình “tua nhanh” quá trình lão hóa thận

• Killifish châu Phi sống chỉ 4–6 tháng, nhưng trong thời gian ngắn đó, thận của chúng xuất hiện những biến đổi giống hệt ở người: mất mao mạch, tổn thương màng lọc, viêm gia tăng, rối loạn sản xuất năng lượng trong tế bào.
• Nhờ “tua nhanh” quá trình lão hóa, các nhà nghiên cứu có thể theo dõi toàn bộ diễn biến và thử nghiệm thuốc nhanh hơn nhiều so với chuột hay các loài động vật sống lâu.

SGLT2 inhibitors: không chỉ kiểm soát đường huyết

• Thuốc SGLT2 vốn được kê đơn cho bệnh nhân tiểu đường và bệnh thận mạn, nhưng nghiên cứu cho thấy tác dụng vượt xa việc kiểm soát glucose.
• Cá được điều trị bằng SGLT2 inhibitors giữ được mạng lưới mao mạch dày đặc hơn, màng lọc khỏe hơn, năng lượng tế bào ổn định hơn.
• Thuốc còn duy trì sự giao tiếp giữa các loại tế bào thận và giảm hoạt động viêm ở mức gen.
• Đây là lời giải thích sinh học cho việc thuốc giúp giảm biến cố tim mạch và thận ở nhiều nhóm bệnh nhân khác nhau.

Bảo vệ mạch máu và năng lượng tế bào

• Ở cá không điều trị, thận suy giảm chủ yếu do mất dần mao mạch (vascular rarefaction). Khi đó, tế bào thận phải chuyển sang cơ chế sản xuất năng lượng kém hiệu quả.
• Ngược lại, cá dùng SGLT2 inhibitors giữ được hồ sơ gen “trẻ trung”, chuyển hóa năng lượng tốt hơn và ít viêm hơn.

Ý nghĩa cho nghiên cứu lão hóa và y học

• Mô hình killifish mở ra cách tiếp cận mới: nén hàng chục năm lão hóa thận của người vào vài tháng nghiên cứu.
• Điều này tạo ra “pipeline” thực tế để thử nghiệm nhanh các liệu pháp mới trước khi đưa vào thử nghiệm lâm sàng ở người.
• Nhóm nghiên cứu hiện đang lên kế hoạch kiểm tra xem liệu SGLT2 inhibitors có thể sửa chữa tổn thương thận đã xảy ra hay không, và cách thời điểm cũng như thời gian điều trị ảnh hưởng đến kết quả lâu dài.