Ảnh minh họa: Internet

Cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) là một trong những đối tượng thủy sản nước ngọt xuất khẩu chính ở vùng ĐBSCL. Trong thời gian qua, việc mở rộng diện tích và thâm canh hóa với mật độ nuôi cao để tăng sản lượng đã tạo điều kiện cho các bệnh nguy hiểm bùng phát mạnh mẽ trên đối tượng nuôi này. Trong số đó, bệnh xuất huyết được các nhà khoa học xác định là do vi khuẩn A. hydrophila [1]. Sự xuất hiện và bùng phát của bệnh này trong ao nuôi là 1 trong những nguyên nhân dẫn đến các tổn thất cho người nuôi [2]. Đây là loài vi khuẩn di động, có hình que ngắn, Gram âm và yếm khí tuỳ tiện. Ở Việt Nam, ngoài cá tra thì vi khuẩn này cũng được báo cáo là tác nhân gây bệnh xuất huyết trên các loài cá khác như cá thát lát còm (Chitala Chitala) [3] và trên lươn đồng (Monopterus albus) [4].

Cho đến nay, kháng sinh vẫn là lựa chọn ưu tiên để điều trị bệnh xuất huyết do vi khuẩn A. hydrophila trên cá tra. Việc sử dụng thuốc kháng sinh không theo khuyến cáo của nhà sản xuất đã gây ra hiện tượng kháng thuốc ở vi khuẩn trong môi trường ao nuôi [5], [6]. Kết quả làm cho hiệu quả điều trị thấp và tốn nhiều chi phí hơn. Do đó, xu hướng sử dụng vaccine phòng bệnh trong ngành nuôi cá tra là hướng đi mới ở Việt Nam nhằm hạn chế sử dụng kháng sinh, giảm chi phí sản xuất và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Cho đến nay, trên thế giới đã có nhiều nỗ lực để tăng cường hiệu quả phòng bệnh của vaccine đối với A. hydrophila trên nhiều loài cá [7]. Ở Việt Nam, việc phát triển vaccine phòng bệnh do A. hydrophila đã được nghiên cứu nhưng hiệu quả chưa cao. Điều này có thể do tính không đồng nhất về mặt di truyền của các chủng vi khuẩn A. hydrophila [8]. Sự biến đổi di truyền của vi khuẩn đã được chứng minh là rất đa dạng và có sự khác biệt giữa các vùng địa lý mà chúng sinh sống [9]. Vì vậy, nghiên cứu được thực hiện nhằm làm sáng tỏ mối quan hệ di truyền của vi khuẩn A. hydrophila thu thập từ cá tra nhiễm bệnh xuất huyết ở 1 số tỉnh của ĐBSCL. Đây là cơ sở khoa học để nghiên cứu sản xuất các loại vaccine phòng bệnh xuất huyết trên cá tra.

Nghiên cứu đã phân lập và định danh được 26 chủng vi khuẩn A. hydrophila từ cá tra nhiễm bệnh xuất huyết ở ĐBSCL. Các chủng vi khuẩn ở Tiền Giang và Trà Vinh có quan hệ di truyền gần nhau nhưng chúng có khoảng cách di truyền xa với các chủng phân bố ở các tỉnh Bến Tre, Đồng Tháp, An Giang và Vĩnh Long. Nghiên cứu cho thấy khác biệt di truyền giữa các chủng A. hydrophila đại diện cho vùng sinh thái nước lợ và nước ngọt ở ĐBSCL.