Thí nghiệm được bố trí thể thức khối hoàn toàn ngẫu nhiên gồm 4 nghiệm thức và 4 lần lặp lại. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nghiệm thức có sử dụng chế phẩm vi sinh chịu mặn NPISi với liều lượng 75 kg/ha cho hàm lượng Si tổng số, N tổng số, P tổng số, K tổng số trong thân và năng suất lúa cao hơn và khác biệt ý nghĩa thống kê (p<0,05) so với nghiệm thức đối chứng chỉ sử dụng phân NPK theo kinh nghiệm của nông dân. Bên cạnh đó, việc sử dụng chế phẩm vi sinh chịu mặn NPISi còn giúp cải thiện một số đặc tính hóa học và sinh học đất như hàm lượng đạm hữu dụng, P dễ tiêu, mật số vi khuẩn, mật số vi khuẩn cố định đạm, vi khuẩn hòa tan lân và vi khuẩn hòa tan Si trong đất ở thời điểm kết thúc thí nghiệm.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là một vùng trọng điểm cho phát triển kinh tế của cả nước và cung cấp lúa gạo cho cả nước với tổng diện tích trồng lúa khoảng 3,85 triệu ha, chiếm 80% diện tích đất sản xuất nông nghiệp của đồng bằng. Tuy nhiên, theo dự đoán của các cơ quan nghiên cứu về biến đổi khí hậu ở Việt Nam thì hiện tại có khoảng 1,7 triệu ha đất ở ĐBSCL (chiếm 42% tổng diện tích đất) bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu và nóng lên của toàn cầu (SIWRMP, 1995). Xâm nhập mặn là một trong những vần đề cấp thiết ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp vì sự nhiễm mặn làm giảm sản lượng nông nghiệp một cách đáng kể (Corodovilla et al., 1994; Gisbert et al.,2000). Một trong những biện pháp thực tế nhằm giải quyết vấn đề ảnh hưởng của sự nhiễm mặn lên sự sinh trưởng và năng suất cây trồng đang được thế giới tập trung nghiên cứu đó là bổ sung (chủng) những vi khuẩn kháng mặn có khả năng sống trong vùng rễ cây trồng để kích thích sự phát triển của cây trồng và tăng năng suất trong điều kiện bất lợi từ tác nhân bên ngoài như sự xâm nhập mặn, khô hạn và thiếu dinh dưỡng (Venkateswarlu & Shanker, 2009). Vi khuẩn vùng rễ kích thích sự tăng trưởng cây trồng (plant growth promoting rhizobacteria -PGPR) gồm những vi khuẩn khi chủng vào trong đất, chúng có khả năng sống tốt trong vùng rễ cây trồng và giúp cây trồng gia tăng sự sinh trưởng và phát triển. Hiệu quả của những vi khuẩn vùng rễ kích thích tăng trưởng cây trồng dưới điều kiện nhiễm mặn có liên quan đến độ dẫn điện trong nước, loại bỏ sự tích lũy những ion Na+, tăng sự bốc thoát hơi nước qua bề mặt lá và hoạt động quang hợp (Dodd & Perez-Alfocea, 2012), điển hình như vi khuẩn Azospirillumhalopraeferenschịu đựng được 3% NaCl (Reinhold et al.,1987), sống cố định trong rễ cây đước vùng nước mặn (Puente et al., 1999) và gia tăng sự phát triển của cây trồng chịu mặn khi tưới với nước biển (Bashan et al., 2000) hay vi khuẩn Gluconacetobacter diazotrophicuscó khả năng cố định đạm và tiết ra các acid hữu cơ như oxalic, citric, gluconic... acids giúp hòa tan lân khó tiêu trong đất, bên cạnh đó, dòng vi khuẩn này còn có khả năng tiết ra phytohormone như IAA và gibberellin (Bastian et al., 1998).

Chế phẩm vi sinh chịu mặn NPISi có chứa 4 dòng vi khuẩn gồm vi khuẩn Bacillus aquimarisKG6-3 có chức năng cố định đạm, Burkholderiasp. BL1-10 có chức năng hòa tan lân, Bacillus megateriumST2-9 tiết hormoon thực vật IAA (Nguyễn Khởi Nghĩa & Nguyễn Thị Kiều Oanh, 2017) và Citrobacter freundiiRTTV_12 giúp hòa tan Si khó tan trong đất (Trần Võ Hải Đường & Nguyễn Khởi Nghĩa, 2018). Kết quả khảo sát đặc tính sinh lý của 4 dòng vi khuẩn trên cho thấy sự thích nghi của 4 dòng vi khuẩn này với các yếu tố môi trường bất lợi như: môi trường sống có độ mặn lên đến 3% NaCl, pH trong khoảng 5-9, nhiệt độ 40^oC và có khả năng gia tăng năng suất lúa trong điều kiện nhà lưới. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu đánh giá hiệu quả của chế phẩm vi sinh chịu mặn NPISi lên sinh trưởng, năng suất lúa và đặc tính đất nhiễm mặn trong mô hình canh tác lúa tôm ởđiều kiện thực tếngoài đồng. Do đó, việc ứng dụng chếphẩm vi sinh chịu mặn chứa các dòng vi khuẩn có tác dụng kích thích sinh trưởng và bảo vệ cây trồng trong điều kiện đất nhiễm mặn ở vùng ĐBSCL và biến đổi khí hậu diễn ra gay gắt như hiện nay là rất cần thiết. Vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tiêu đánh giá hiệu quả của chế phẩm vi sinh chịu mặn NPISi lên sinh trưởng, năng suất lúa Một Bụi Đỏ và một số đặc tính đất nhiễm mặn trong mô hình tôm-lúa tại huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu.