Hình minh họa (Nguồn: internet)

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, sản lượng cá rô phi trong năm 2020 ước hơn 250.000 tấn. Sản phẩm cá rô phi Việt Nam hiện đã xuất khẩu sang 68 quốc gia; trong đó, tiêu thụ mạnh nhất là thị trường Châu  Âu  và Châu Mỹ. Cá rô phi (Oreochromis sp.) được nuôi nhiều ở các tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Tiền Giang,... Hiện nay, Streptococcus agalactiae thường gây bệnh phù mắt, xuất huyết trên cá rô phi khi cá nuôi đạt khối lượng từ lớn hơn 100g đến 1kg/con, tần suất xuất hiện vi khuẩn S. agalactiae trên cá rô phi nuôi tại An Giang và Vĩnh Long rất cao, tỉ lệ nhiễm vi khuẩn này trên cá rô phi từ 95 -100% và gây thiệt hại nặng nề về kinh tế cho người nuôi. Trước đây, người dân quen với việc sử dụng kháng sinh để điều trị bệnh, tuy nhiên gần đây việc điều trị bằng kháng sinh không thực sự mang lại hiệu quả do cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh cũng như dư lượng kháng sinh trong động vật thủy sản và môi trường nuôi đã gây không ít hệ lụy cho ngành nuôi trồng thuỷ sản. Kiểm soát sinh học bằng việc sử dụng các dòng vi khuẩn có  hoạt tính đối kháng được hy vọng sẽ trở thành phương pháp hữu ích phòng ngừa và kiểm soát các bệnh do vi khuẩn gây ra. Một  nghiên  cứu  sử dụng Bacillus subtilis với phương pháp cho ăn đã nâng cao đáng kể tỉ lệ sống cá rô phi khi cảm nhiễm với S. iniae, nghiên  cứu sử dụng B. pumilus AQAHBS01 bổ sung vào thức ăn cá rô phi ở nồng độ 1 x 10⁸ và 10⁹ CFU/kg thức ăn cho thấy khả năng tạo phản ứng miễn dịch tăng cao giúp tăng cường khả năng kháng bệnh hiệu quả hơn đối với S. agalactiae. Trong những năm qua, Việt Nam cũng có một số công trình nghiên cứu như phân lập các chủng vi sinh vật có lợi thuộc nhóm vi khuẩn lactic đối kháng có đặc tính cạnh tranh và lấn át vi khuẩn gây bệnh S. agalactiae hay nghiên cứu các cao chiết thảo dược có khả năng kháng vi  khuẩn S. agalactiae. Do vậy, ở nghiên cứu này chúng tôi sàng lọc các chủng Bacillus spp. có tính đối kháng mạnh  với vi khuẩn S. agalactiae được phân lập tại An Giang, Vĩnh Long và Thành phố Hồ Chí Minh bằng phương pháp giếng khuếch tán nhằm tìm ra chủng Bacillus spp. có tính đối   kháng mạnh, hướng đến tạo chế phẩm vi sinh phòng bệnh phù mắt, xuất huyết trên cá rô phi, đồng thời phần nào thay thế việc sử dụng kháng sinh trong quá trình nuôi cá của người dân hiện nay.

Trong  số các  bệnh  thường  gặp  trên  cá rô phi,  bệnh  phù mắt  xuất  huyết  do  nhóm  vi  khuẩn Streptococcus agalactiae gây ra là phổ biến nhất, với tỷ lệ chết cao ở giai đoạn nuôi thương phẩm vào thời điểm nắng nóng của mùa hè, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Gần đây, việc sử dụng vi khuẩn đối kháng với tác nhân gây bệnh ngày càng được quan tâm. Vì thế, nghiên cứu này triển khai nhằm sàng lọc chủng Bacillus spp. có khả năng đối kháng S. agalactiae bằng phương pháp giếng khuếch tán. Tổng cộng 32 chủng S. agalactiae được phân lập từ mẫu bệnh cá rô phi nuôi tại tỉnh An Giang, Vĩnh Long và TP. Hồ Chí Minh. Các chủng này được xác định hình thái, sinh hóa và PCR. Bộ chủng Bacillus spp. (n = 60) của Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh được sử dụng để kiểm tra hoạt tính đối kháng với 12 chủng S. agalactiae đại diện cho ba vùng địa lý. Kết quả, 18 chủng Bacillus spp. có hoạt tính đối kháng in vitro mạnh với các chủng S. agalactiae (D >18mm). Đồng thời, việc phân lập S.agalactiae cho thấy sự hiện diện rất phổ biến chủng vi khuẩn này ở cả ba vùng địa lý khảo sát. Do đó, việc kiểm soát bệnh do S. agalactiae gây ra trên cá rô phi bằng vi khuẩn đối kháng là rất cần thiết.