Ảnh minh họa: Internet

Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới, ung thư gan gây tử vong cao thứ hai trong các loại ung thư và ung thư biểu mô gan là loại ung thư nguyên phát phổ biến nhất. Đa số bệnh nhân ung thư biểu mô gan được phát hiện ở giai đoạn tiến triển hoặc giai đoạn muộn. Trong trường hợp này, điều trị bằng hóa chất hay xạ trị là lựa chọn chính. Tuy nhiên, phương pháp điều trị bằng xạ trị thường gây nhiều tác dụng phụ, chi phí hóa chất tốn kém và tỉ lệ bệnh nhân sống sót sau 5 năm vẫn còn rất hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển loại thuốc mới điều trị ung thư biểu mô gan luôn là nhu cầu cấp thiết. Trong những năm gần đây, nghiên cứu về các sản phẩm dược liệu được sử dụng làm thuốc trong điều trị ung thư được đặc biệt quan tâm bởi những ưu điểm về chi phí cũng như ít tác dụng phụ trong điều trị. Ung thư là bệnh phức tạp do những biến đổi về mặt di truyền như đột biến gene hoặc những thay đổi về mặt biểu sinh (epigenetics) của các gene, vùng nhiễm sắc thể liên quan tới các oncogene hoặc các gene ức chế ung thư. Các cơ chế phát sinh ung thư đã được nghiên cứu kỹ như sự mất kiểm soát trong chu kỳ phân chia của tế bào hay sự thay đổi của con đường tín hiệu apoptosis và các con đường tín hiệu khác như Notch, EGFR và PI3K. Trong đó, những biến đổi dẫn tới rối loạn chu kỳ phân chia tế bào và mất kiểm soát apoptosis là những cơ chế phổ biến và được nghiên cứu nhiều. Phát triển các thuốc mới hoặc các dược phẩm hỗ trợ điều trị có khả năng can thiệp vào chu kỳ tế bào và quá trình apoptosis là một trong những mục tiêu chính của nhiều nghiên cứu về thuốc chống ung thư hiện nay.

Cây Đơn lưỡi hổ (Sauropus rostratus) thuộc chi Sauropus, là loại dược liệu có giá trị đã được sử dụng để điều trị ho, viêm phế quản, táo bón và giải độc gan trong y học cổ truyền Trung Quốc. Huang và đồng tác giả đã chỉ ra rằng, chiết xuất của Đơn lưỡi hổ thể hiện khả năng kháng khuẩn mạnh, chống lại Staphylococcus aureus, Escherichia coli và Salmonella typhi. Bên cạnh đó, Zhang và đồng nghiệp đã chỉ ra rằng, chiết xuất của cây Đơn lưỡi hổ có khả năng chống oxi hóa hiệu quả. Cây Đơn lưỡi hổ có chứa hợp chất 2-deoxy-3,6-anhydro hexofuranoside, có khả năng chống oxy hóa, kháng u, chống tăng lipid máu, kháng virus và kháng viêm hiệu quả. Tuy nhiên, hiện nay những nghiên cứu cụ thể về chiết xuất của cây Đơn lưỡi hổ tác động lên ung thư, đặc biệt ung thư gan còn hạn chế. Ở Việt Nam, cây Đơn lưỡi hổ được tìm thấy ở một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Bên cạnh các hoạt tính chống viêm, kháng khuẩn mạnh và tác dụng giải độc gan của cây Đơn lưỡi hổ đã được các tác giả trên thế giới nghiên cứu, nghiên cứu này bước đầu đánh giá tác động của dịch chiết ethanol từ cây Đơn lưỡi hổ tới khả năng sống sót, chu kỳ phân chia tế bào cũng như khả năng gây apoptosis đối với dòng tế bào ung thư biểu mô gan HepG2.

Nghiên cứu này chỉ ra rằng dịch chiết ethaonol từ lá cây Đơn lưỡi hổ (Sauropus rostratus) có khả năng ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư gan HepG2 với giá trị IC50 là 0,09 mg/mL, làm tích lũy tế bào tại pha G2/M và giảm xấp xỉ 50% tế bào ở pha G0/G1. Dịch chiết ethanol từ lá cây Đơn lưỡi hổ đã gây apoptosis đối với tế bào ung thư gan. Như vậy có thể thấy rằng, Đơn lưỡi hổ là loại thảo dược có khả năng chống lại tế bào ung thư gan.