Ảnh minh họa: Internet

Các loài côn trùng gây hại đối với đậu đỗ sau thu hoạch như mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis L., mọt đậu đỏ Callosobruchus maculatus, mọt đậu Acanthoscelides obtectus,… gây ra thiệt hại khá lớn. Trong đó, mọt đậu đỏ C. maculatus là loài gây hại đáng kể, chúng gây hại trực tiếp đến sản lượng nông sản, ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm, gây mùi khó chịu, màu sắc không bình thường và còn là nguyên nhân làm ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng khi sử dụng nông sản. Trên thế giới đã có ghi nhận một số kết quả nghiên cứu về mọt đậu đỏ trong phòng thí nghiệm về ảnh hưởng yếu tố sinh thái như nhiệt độ, ẩm độ, thức ăn đến thời gian phát dục các pha, tỉ lệ sống sót, thời gian sống, sức sinh sản của trưởng thành (Ouedraogo & cs., 1996; Moreno & cs., 2000; Ofuya & Reichmuth, 2002; Edvardsson & Tregenza, 2005; George & Deus, 2009; Badoor & cs., 2009; Sonali & cs., 2018). Ở Việt Nam, Nguyễn Thị Oanh (2017) ghi nhận tỉ lệ hao hụt khối lượng hạt đậu trắng sau khi thả mọt đậu đỏ C. maculatus ở các mật độ khác nhau từ 1-20 cặp sau 90 ngày lây nhiễm dao động từ 23,1-51,3%.

Mọt đậu đỏ có 4 pha phát triển trứng được đẻ trên bề mặt hạt đậu, sâu non nở ra đục vỏ đậu chui vào bên trong hạt và sâu non có 4 tuổi. Hóa nhộng bên trong hạt đậu. Trưởng thành vũ hóa chui qua vỏ hạt đậu. Nhiệt độ ảnh hưởng đến sự phát triển của mọt đậu đỏ ở nhiệt độ 25; 27,8 và 30°C; vòng đời lần lượt là 29,07; 26,83 và 23,64 ngày. Theo chiều tăng nhiệt độ từ 25-30°C thời gian sống của trưởng thành giảm. Thời gian sống của trưởng thành đực dao động từ 8,77-10,85 ngày, thời gian sống của trưởng thành cái dài hơn so với trưởng thành đực dao động từ 9,50-12,21 ngày. Tổng số trứng đẻ trung bình của một trưởng thành cái mọt đậu đỏ ở nhiệt độ 30°C là cao nhất 64,73 quả và ở nhiệt độ 25°C số trứng đẻ ít nhất đạt là 48,93 quả/trưởng thành cái. Trưởng thành cái đẻ số lượng trứng tập trung cao nhất vào 3 ngày đầu đẻ trứng. Trưởng thành mọt đậu đỏ ưa thích đẻ trứng trên hạt đậu trắng ở điều kiện lựa chọn và không lựa chọn ký chủ/ Khi mật độ sâu non tăng từ 1, 2, 3 và 4 con/hạt đậu đỏ thì trọng lượng hao hụt cũng tăng lần lượt là 3,97; 10,65; 15,35 và 19,36 (mg). Tỉ lệ vũ hóa trưởng thành của mọt đậu đỏ giảm khi mật độ sâu non/1 hạt tăng. Tỉ lệ nảy mầm của hạt giảm khi mật độ sâu non tăng từ 1-4 con/hạt so với đối chứng không có mọt gây hại và tạo vết xước nhân tạo 5% trên bề mặt hạt đậu.