Ảnh minh họa: Internet
Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa nên có thảm thực vật phong phú và đa dạng với rất nhiều loài có hoa đẹp và hương thơm. Hoa mang lại cảm giác thư thái, thoải mái cho con người, giúp giảm bớt áp lực trong cuộc sống. Do đó, hoa cây cảnh ngày càng trở nên phổ biến và chiếm vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của con người và nhu cầu phát triển các giống hoa, cây cảnh mới ngày càng trở nên cấp thiết.
Trong ngành thực vật có hoa (Magnoliophyta), các loài Ngải tiên không những có giá trị làm thuốc, thu tinh dầu mà còn được sử dụng để trang trí cảnh quan và làm hoa cắt cành (Võ Văn Chi, 2004; Đỗ Huy Bích & cs., 2006; Hu & cs., 2010) do có cụm hoa đẹp, đa dạng và có hương thơm (Sarangthem & cs., 2013; Tanaka, 2016), một số chương trình phát triển nguồn gen Ngải tiên phục vụ trang trí cảnh quan đã được tiến hành trên thế giới (Hu & cs., 2010; Xiong & cs., 2018). Ngải tiên còn có tên gọi khác là Bạch yến, Bạch diệp, Nhài bướm.., một loài hoa tượng trưng cho sự tinh khiết và luôn ngát hương thơm, cũng vì thế mà hoa Ngải tiên được xem là quốc hoa của đất nước Cuba (Minh Dung, 2014).
Chi Ngải tiên (Hedychium J. Koenig.) là chi lớn của họ Gừng (Zingiberaceae) với khoảng 50-80 loài (Sakhanokho & Rajasekaran, 2019), phân bố chủ yếu ở vùng Himalaya của Nepal và Ấn Độ, sau đó phát tán tới khu vực Nam châu Phi, Nam Mỹ và các vùng cận nhiệt đới khác của châu Á như Nam Trung Quốc, Malaysia, Úc và Việt Nam. Theo Đỗ Huy Bích & cs. (2006), ở Việt Nam có khoảng 10 loài Ngải tiên phân bố chủ yếu ở các tỉnh vùng núi phía Bắc.
Mặc dù cây Ngải tiên có giá trị rất lớn nhưng các nghiên cứu về Ngải tiên ở Việt Nam mới chỉ tập trung vào công dụng dược liệu của Ngải tiên, rất ít nghiên cứu đánh giá Ngải tiên cho mục đích làm cảnh.
Cả 5 mẫu giống Ngải tiên đều sinh trưởng, phát triển tốt trong điều kiện Gia Lâm - Hà Nội, ít sâu hại. Cây sinh trưởng thân lá quanh năm, không có giai đoạn lụi lá, ra hoa từ tháng 7-11, chiều cao cây từ 90,50-169,80cm, chiều dài phiến lá từ 26,02- 33,51cm và chiều rộng lá từ 5,66-7,40cm, đường kính thân rễ từ 1,70- 6,50cm, vỏ củ đều có màu nâu nhạt và thịt củ có màu vàng rất nhạt, riêng NT2, NT5 có thịt củ màu trắng đục. Bốn trên năm mẫu giống Ngải tiên có hoa màu trắng sữa, riêng mẫu giống NT3 có hoa màu vàng tươi, hoa đều có mùi thơm, độ bền cụm hoa từ 15-27 ngày, cụm hoa to, chiều dài cụm hoa từ 8,5-29,2cm, đường kính cụm hoa từ 1,9-8,5cm, cụm hoa nằm ở đỉnh thân khí sinh. Cả 5 mẫu giống Ngải tiên đều thích hợp trồng làm hoa cắt cành và trang trí cảnh quan. |