Ảnh minh họa: Intetnet

Gà Liên Minh là giống gà bản địa của thôn Liên Minh có đặc điểm đẹp về ngoại hình, màu sắc lông, da có màu vàng, phẩm chất thịt thơm ngon, lớp mỡ dưới da mỏng, da giòn và dai, thịt có vị ngọt đậm đà, mang hương vị đặc trưng. Giá gà Liên Minh khá cao đạt từ 200-270 nghìn đồng/kg, đóng góp vào nguồn thu nhập cho các hộ dân thôn Liên Minh (Bui Huu Doan & cs., 2016). tuy nhiên tốc độ sinh trưởng của gà Liên Minh khá thấp, đến 16 tuần tuổi gà trống đạt 1.978,68g, gà mái chỉ đạt 1.462,68g (Trần Thị Bình Nguyên & cs., 2016). Do đó việc cải thiện khả năng sinh trưởng đồng thời bảo tồn các đặc điểm tốt của gà Liên Minh là rất cần thiết. Ngày nay, ứng dụng kỹ thuật di truyền phân tử trong chọn giống vật nuôi giúp các nhà chọn giống cải thiện một số đặc điểm kinh tế quan trọng như khả năng sinh sản, sinh trưởng mà vẫn bảo tồn được nguồn gen của giống. Việc lựa chọn các gen ứng viên đã được chứng minh có thể cải thiện các đặc điểm sinh trưởng ở gà bản địa đồng thời rút ngắn thời gian chọn lọc (Dekkers, 2004; Qiu & cs., 2006; Nadaf & cs., 2007).

Insulin là hormone có bản chất peptide được tiết ra bởi tế bào beta của tụy, hormone này tương tác với thụ thể của một số loại tế bào khác nhau đóng vai trò quan trọng trong các tế bào gan, cơ bắp và tế bào mô mỡ. Tác dụng chính của insulin là làm tăng cường sự hấp thu glucose vào các tế bào, nơi nó được chuyển hóa và lưu trữ dưới dạng glycogen hoặc được sử dụng làm chất nền trong quá trình tổng hợp protein hoặc chất béo, cũng như đóng vai trò quan trọng trong cân bằng kali nội môi (Wilcox, 2005). Gen ins và thụ thể của nó đã được chứng minh liên quan đến kiểm soát sự trao đổi chất chung của cơ thể và biểu hiện di truyền trong cả tế bào cơ và gan ở gà (Dupont & cs., 2009). Đã tìm thấy 24 đa hình gen ins ở gà (Nie & cs., 2005) và đa hình ins có ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, thành phần cơ thể và lắng đọng chất béo (Zhou & cs., 2005; Siddiqui & cs., 1992), ảnh hưởng tới khối lượng cơ thể gà (Qiu & cs., 2006, Nguyen Hoang Thinh & cs., 2019), đa hình gen ins có mối quan hệ mật thiết với một số tính trạng thân thịt, như là tỉ lệ thân thịt, khối lượng mỡ bụng, tỉ lệ ức, khối lượng xương ức ở gà tàu vàng (Do Vo Anh Khoa & cs., 2013). Đa hình a3971g gen ins liên quan tới khối lượng cơ thể gà vào thời điểm 28, 56 và 84 ngày tuổi, nhưng không ảnh hưởng đến việc tích lũy mỡ trong khi đó snp t3737c liên quan đến tích lũy mỡ ở gà (lei & cs., 2007). Do đó, gen ins thường được coi là một gen ứng viên trong phân tích di truyền cho khả năng tăng trưởng và thành phần cơ thể.

Protein liên kết với yếu tố sinh trưởng giống insulin 2 (IGFBP2) có khả năng kiểm soát các hoạt động sinh học của IGF (Hoeflich & cs., 1999) và TGF-ß (Rajaram & cs., 1997) và ảnh hưởng tới sự tăng trưởng và phát triển của động vật. Đã xác định được hai đa hình thay thế nucleotide (C1107G và C1130T) và hai đa hình chèn/xóa nucleotide (TC chèn sau vị trí 552bp và GCCAGGT sau 1.115bp) gen IGFBP2. Kết quả phân tích cho thấy gà mang kiểu gen AA có khối lượng cơ thể tại 12 tuần tuổi và thời gian ấp trứng lớn hơn so với kiểu gen AB (P <0,05) (Zhao & cs., 2015). Đa hình C1996A của gen IGFBP2 liên quan đến tỷ lệ mỡ bụng (Leng & cs., 2009) còn SNP C/T liên quan đến khối lượng cơ thể, khối lượng mỡ bụng, chiều dài lườn, dài thân, dài xương đùi ở gà (Li & cs., 2006). Kết quả nghiên cứu các haplotype của IGFBP2 cũng cho thấy, các haplotype được liên kết với khối lượng cơ thể lúc nở, 21, 28, 42, 49, 56 và 90 ngày tuổi (Lei & cs., 2005). Các kết quả nghiên cứu trên mở ra tiềm năng ứng dụng và khai thác các chỉ thị gen trong đánh giá mối liên quan giữa di truyền và tính trạng khối lượng cơ thể ở các giống/dòng gà khác nhau. Vì vậy mục đích của nghiên cứu này nhằm đánh giá mối liên quan giữa đa hình gen INS, IGFBP2 với khối lượng cơ thể ở gà Liên Minh.

Phân bố kiểu gen tại đa hình nucleotide đơn gen INS và IGFBP2 tuân theo định luật Hardy Weinberg. Khối lượng cơ thể ở gà mang kiểu gen GG tại vị trí INS/3971 lớn hơn gà mang kiểu gen AA ở hầu hết các tuần tuổi, trừ thời điểm 1 ngày tuổi và 1 tuần tuổi. Trong đó tại thời điểm 14, 16 tuần tuổi ở gà mái và 18 tuần tuổi ở gà trống, gà mang kiểu gen GG có khối lượng cơ thể lớn hơn gà mang kiểu gen AA, AG với mức ý nghĩa thống kê P <0,05).