Thằn lằn bóng hoa (Eutropis multifasciata) (TLBH), còn gọi là rắn mối (Eutropis multifasciata), là loài bò sát phân bố phổ biến ở Việt Nam. Thịt TLBH có giá trị cao về dinh dưỡng, dùng làm thuốc. Tuy nhiên, loài TLBH phân bố trong tự nhiên với số lượng ít và đang có xu hướng giảm dần do đánh bắt và các hoạt động kinh tế khác của con người.

TLBH có đặc tính bản địa, sức đề kháng cao, thích nghi tốt với điều kiện thời tiết khô nóng. Do đó, hiện nay, tỉnh Quảng Bình xuất hiện một số hộ nuôi TLBH tự phát ở điều kiện bán tự nhiên. Trên thực tế, do điều kiện tự nhiên của tỉnh Quảng Bình có biên độ dao động nhiệt rộng, nên việc đảm bảo chúng sinh trưởng và phát triển tốt trong những khoảng thời gian giá lạnh gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, việc tìm ra kĩ thuật duy trì nhiệt độ thích hợp nhằm giảm tỉ lệ chết của TLBH khi nuôi trong điều kiện bán tự nhiên ở tỉnh Quảng Bình ở giai đoạn mùa đông là rất quan trọng.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của đèn hồng ngoại đến khả năng sinh trưởng phát triển của TLBH ở điều kiện nuôi bán tự nhiên vào những tháng nhiệt độ giảm thấp.

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2018, tại Vườn Thực nghiệm Nông Lâm, Khoa Nông – Lâm – Thủy sản, Trường Đại học Quảng Bình. Đối tượng nghiên cứu là 400 TLBH trưởng thành (28 tuần tuổi) và 120 TLBH con từ 1 đến 4 tuần tuổi được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên với hai nghiệm thức (nghiệm thức dùng đèn sợi đốt và nghiệm thức dùng đèn hồng ngoại). Các cá thể trong từng nghiệm thức còn được chăm sóc nuôi dưỡng giống nhau. Tỉ lệ con đực và con cái ở thí nghiệm là 1 : 2, khối lượng trung bình TLBH bắt đầu thí nghiệm đạt 26,5 g/con.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, biên độ nhiệt ở vùng thí nghiệm khá rộng và có sự thay đổi nhiệt độ trong ngày, giữa các tuần, tháng thí nghiệm, chưa thực sự phù hợp cho sự thích nghi, sinh trưởng và phát triển TLBH nếu không dùng đèn hồng ngoại úm.

Trong điều kiện không dùng đèn hồng ngoại, tỉ lệ sống của TLBH bố mẹ từ 28 đến 44 tuần tuổi khá thấp, tỉ lệ sống cộng dồn cả thời gian thí nghiệm chỉ đạt 30,5%. TLBH chết bất thường trong tình trạng dạ dày và ruột trống, bệnh viêm mắt, đẹ lưỡi, bệnh bại liệt. Trong điều kiện có sử dụng đèn hồng ngoại, tỉ lệ nuôi sống của đàn TLBH bố mẹ từ 28 đến 44 tuần tuổi khá cao (đạt 82,5%), số con chết và loại thải không đáng kể (hơn hẳn điều kiện không dùng đèn hồng ngoại đến 52%) do khả năng tiêu hóa của TLBH có sử dụng đèn hồng ngoại khá tốt nên chúng có sức đề kháng và chống chịu bệnh cao.

Tỷ lệ nuôi sống con non trong bốn tuần tuổi ở nghiệm thức dùng đèn hồng ngoại đạt 39,2%, trong khi ở nghiệm  thức không dùng đèn hồng ngoại, số lượng con non còn 0% tại tuần thứ ba theo dõi.

Ở nghiệm thức dùng đèn hồng ngoại, khối lượng sinh trưởng tích lũy của TLBH con tăng liên tục theo thời gian nuôi và đạt 2,18 g/con lúc bốn tuần tuổi. Trong đó, khối lượng tăng cao nhất vào tuần thứ tư với 0,5 g/cá thể/tuần, thấp nhất vào tuần thứ nhất chỉ đạt 0,05 g/cá thể/tuần. Còn ở nghiệm thức không dùng đèn hồng ngoại, khối lượng tích lũy của TLBH con không tăng mà giảm dần qua các tuần theo dõi, đến tuần thứ ba, tất cả các cá thể bị chết.

Như vậy, có thể thấy, việc sử dụng đèn hồng ngoại làm ấm chuồng giúp cải thiện tỷ lệ nuôi sống TLBH trong độ tuổi trưởng thành ở điều kiện bán tự nhiên và làm tăng tỷ lệ sống của TLBH giai đoạn bốn tuần tuổi, góp phần nâng cao khả năng sản xuất và hiệu quả kinh tế cho nghề nuôi TLBH ở Quảng Bình.