Cùng với những bệnh truyền nhiễm gây thiệt hại nghiêm trọng trong chăn nuôi gà, viêm phế quản truyền nhiễm (VPQTN) là bệnh do gamma coronavirus gây ra. Bệnh thường xuyên xảy ra, thậm chí nó xảy ra trong đàn gà đã tiêm phòng vaccine. Các dòng virus được phân lập từ những ổ bệnh lại khác với type vaccine. Đặc biệt, nhiều serotype có thể đồng lưu hành ở một khu vực nhất định. Do đó, việc xác định chủng virus gây bệnh và phân biệt đặc điểm lâm sàng của bệnh theo chủng virus là điều rất cần thiết nhằm chẩn đoán bệnh nhanh chóng, chính xác, góp phần kiểm soát và ngăn chặn thiệt hại hiệu quả hơn.

Nghiên cứu thực hiện nhằm mục tiêu xác định tỉ lệ nhiễm các chủng virus VPQTN phân lập được ở gà thịt tại tỉnh Sóc Trăng, từ đó so sánh đặc điểm lâm sàng do các chủng virus VPQTN này gây ra.

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2018. Đối tượng nghiên cứu là các đàn gà thịt được nuôi theo hướng công nghiệp, đã được chủng ngừa vaccine phòng bệnh VPQTN thuộc chủng Massachusetts (H120), 793B (4/91) có biểu hiện bệnh VPQTN thể hô hấp cấp tính trong vòng bảy ngày đầu khi bắt đầu xuất hiện bệnh. Mẫu bệnh phẩm là khí quản gà, xét nghiệm 10 mẫu từ 10 đàn (01 mẫu gộp 03 khí quản của 03 gà/đàn), được lấy tại các trang trại chăn nuôi gà thịt theo hướng công nghiệp tại tỉnh Sóc Trăng có quy mô từ 1.000 con trở lên. Mẫu đối chứng dương là chủng IBV-KN do Phòng Miễn dịch học, Viện Công nghệ Sinh học cung cấp.

Các triệu chứng lâm sàng ở gà mắc bệnh VPQTN

Kết quả chẩn đoán xác định bệnh VPQTN trên gà thịt bằng kĩ thuật RT-PCR cho thấy: 06/10 mẫu bệnh phẩm dương tính với bệnh VPQTN, chiếm 60%. Các chủng lưu hành ở tỉnh Sóc Trăng được sắp xếp vào ba nhóm chủng: 793/B, Massachusetts và QX/QXlike. Đặc điểm lâm sàng của bệnh biểu hiện chủ yếu ở đường hô hấp (ủ rũ, giảm ăn: 80-100%, âm rít khí quản khi thở: 90-95%, hắt hơi, khó thở: 60-90%, chảy nước mũi: 53,3-70% và đôi khi sưng đầu: 3,3-15%.) và kèm thêm bệnh trạng tiêu chảy nhiều nước nếu nhiễm chủng virus gây bệnh thể thận. Cụ thể, chủng virus thuộc serotype Massachusetts gây bệnh thể hô hấp còn serotype 793B và QX gây bệnh thể thận. Theo tác giả nghiên cứu, 100% đàn gà mắc bệnh VPQTN có hiện tượng hô hấp khó khăn, chảy nhiều dịch mũi và kèm theo sưng đầu. Riêng gà nhiễm chủng 793B hoặc QX còn có thêm biểu hiện tiêu chảy nhiều nước bên cạnh những biểu hiện hô hấp với tỉ lệ lần lượt là 26,7% và 30%. Đây là đặc điểm rất có ý nghĩa trong công tác chẩn đoán lâm sàng đối với gà nghi mắc bệnh VPQTN.