Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá đặc tính hình thái và hóa học của phẫu diện đất ở hệ thống canh tác lúa – tôm. Mô tả đặc tính hình thái dựa trên bảng so màu Munsell đối với ba phẫu diện tại xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu. Nghiên cứu được thực hiện bởi các tác giả Thạch Đa Rô (học viên cao học ngành Bảo vệ thực vật, trường Đại học Cần Thơ), Lê Vĩnh Phúc, Nguyễn Minh Phụng, Trần Ngọc Hữu, Nguyễn Quốc Khương, Phan Chí Nguyện (khoa Nông nghiệp, trường Đại học Cần Thơ).
|
Đồng bằng sông Cửu Long với mô hình canh tác lúa – tôm phát triển mạnh mẽ, được đánh giá là mô hình canh tác hiệu quả, chi phí đầu tư thấp vì mô hình này phù hợp với điều kiện sinh thái ở các vùng ven biển bị ảnh hưởng xâm nhập mặn. Mô hình này đã góp phần cải thiện sinh kế cho người dân. Ngoài ra hệ thống canh tác lúa – tôm sử dụng lượng hóa chất ít hơn so với hệ thống chuyên lúa, nhờ vậy hệ thống này được ưu tiên lựa chọn khi xét về khía cạnh an toàn thực phẩm.
Mô hình canh tác lúa - tôm tại Bạc Liêu (Ảnh minh họa - nguồn Internet)
Trong những năm gần đây, khi xâm nhập mặn đang diễn ra theo chiều hướng ngày càng nghiêm trọng ở các tỉnh ven biển vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), làm thay đổi tính chất đất theo chiều hướng bất lợi và gây trở ngại cho sản xuất nông nghiệp. Việc duy trì nước mặn liên tục đưa đến sự hấp thụ Na+ cao trên keo đất làm đất bị mất cấu trúc, làm suy thoái đất rất nghiêm trọng. Hàm lượng Na+ cao trên phức hệ hấp thụ của đất, gây xáo trộn, mất cân bằng đối với sự hấp thụ nước và dưỡng chất cho cây trồng và bất lợi về tính chất vật lý đất. Nghĩa là mô hình này có thể thay đổi tính chất đất.
Xâm nhập mặn tại Bạc Liêu (Ảnh minh họa - nguồn Internet)Nghiên cứu được thực hiện tại vùng đất canh tác lúa – tôm ở xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu vào tháng 7/2019. Hiện trạng thời điểm thu mẫu: Giai đoạn ngập sau khi kết thúc vụ lúa để chuẩn bị cho vụ tôm. Phẫu diện đất thuộc kiểu loại đất Mollic Hypo Salic Gleysols. Đây là đất phù sa, nhiễm mặn, có tầng Mollic, với tên gọi GLwsmo. Phẫu diện đất đang phát triển, với cấu trúc đất phát triển yếu ở tấng Ap, Bg và xuất hiện đốm rỉ ở độ sauu 40-130 cm. Dựa trên tầng phát sinh, phẫu diện đất được chia thành ba tầng chính: tầng Ap, tầng Bg, tầng Cr.
Đất canh tác lúa – tôm tại xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu có giá trị pHH2O và pHKCl đất tầng mặt có giá trị lần lượt nhỏ hơn 5,0 và 4,0. Hàm lượng đạm tổng số và lân tổng số được đánh giá ở mức nghèo. Hàm lượng đạm hữu dụng và lân dễ tiêu được ghi nhận 1,44-10,16 mg NH4+ kg-1 và 1,29-14,11 mg P kg-1, theo thứ tự được đánh giá ở ngưỡng trung bình và thấp. Ngoài ra, hàm lượng lân khó tan bao gồm lân nhôm, lân sắt và lân canxi được xác định 7,4-61,2, 39,2-219,7 và 23,2-124,6 mg kg-1 theo cùng thứ tự. Khả năng trao đổi cation của phẫu diện ở mức rất thấp đến trung bình. |