Ảnh minh họa: Internet

Lươn đồng Monopterus albus (Zwiew, 1793) được nuôi phổ biến trên bể lót bạt với quy mô khác nhau ở Đồng bằng sông Cửu Long, như tỉnh An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long,… Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của mô hình nuôi này là việc thay nước, nước nuôi lươn trong mô hình bể lót bạt phải được thay hàng ngày, dẫn đến môi trường bị ảnh hưởng, cũng như việc hạn chế nước để thay và chi phí nuôi tăng cao. Theo kết quả nghiên cứu của Phan Quỳnh Như và Hứa Thái Nhân (2018); Nhan et al. (2019), việc nuôi lươn trong mô hình aquaponic có thể được xem là mô hình nuôi thủy sản thân thiện và bền vững khi giải quyết được vấn đề môi trường và tăng năng suất sản xuất (lươn và rau) của mô hình. Aquaponics là một hệ thống kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản với trồng rau thủy canh trong hệ thống tuần hoàn, trong mô hình này, một lượng nitơ hòa tan và phophate được tạo từ nuôi trồng thủy sản sẽ được loại bỏ nhờ quá trình chuyển hóa của vi khuẩn có lợi và hấp thu dinh dưỡng từ rau thủy canh (Buzby and Lin, 2014).

Theo Rakocy et al. (2006), trong các hệ thống aquaponic, nhiều loài thực vật được thích nghi tốt như rau diếp, cải xà lách xoong, cải thìa, rau muống,…Tuy nhiên, quá trình vận hành và hoạt động hiệu quả của hệ thống aquaponic bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tốc độ dòng chảy qua bể trồng rau, tỷ lệ rau và cá trong hệ thống, và đặc biệt là hàm lượng protein trong thức ăn của cá nuôi trong hệ thống (FAO, 2014). Hàm lượng protein khác nhau trong thức ăn khi cho cá ăn sẽ ảnh hưởng đến lượng nitơ thải ra trong môi trường nước của hệ thống aquaponic cũng như ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa nitơ trong hệ thống aquaponic (Ako and Baker, 2009; Wongkiew et al., 2017). Kết quả là ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, phát triển và năng suất của rau trồng trong hệ thống. Bên cạnh đó, protein là thành phần dinh dưỡng quan trọng và thường được ưu tiên nghiên cứu đầu tiên so với các thành phần dinh dưỡng khác cho các loài thủy sản (NRC, 1993; Nhan and Ako, 2016) vì protein được cấu thành từ các acid amin thiết yếu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn rất ít nghiên cứu về ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng protein khác nhau lên sự tăng trưởng của rau trong hệ thống aquaponic, cũng như lên sự tăng trưởng của lươn.

Thức ăn có hàm lượng protein càng cao thì lượng nitơ thải ra môi trường càng tăng, đặc biệt là TAN, NO3-N. Tốc độ tăng trưởng của lươn (SGR: 0,68±0,36 g/ngày) tốt nhất khi cho ăn thức ăn có hàm lượng 35% protein. Tăng trưởng và năng suất của rau cải thìa cao nhất (5,819 g/m2 /60 ngày) ở nghiệm thức cho lươn ăn thức ăn, có hàm lượng protein là 35%. Nên thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về các nhu cầu dinh dưỡng (như lipid, carbohydrate) của lươn để xây dựng được công thức thức ăn tối ưu cho sự phát triển của lươn.