Ảnh minh họa: Internet

Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực đất đai trù phú nằm ở hạ nguồn của sông Mekong (Gupta, 2009). Thuận lợi về điều kiện sinh thái ở vùng này (Campbell, 2012) đã được người dân đã khai thác hiệu quả trong canh tác nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Nhiều mô hình dự đoán và các kịch bản biến đối khí hậu đã được dựng lên (IPCC, 2014; Trieu and Phong, 2015), trong đó, cùng với sự kết hợp với yếu tố dân số và những tác động hỗn hợp thì Đồng bằng sông Cửu Long  -  Việt Nam được đánh giá là một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất của biến đổi khí hậu (Nguyen et al., 2014; Vu et al., 2018). Ngược lại, trong lúc sự biến đổi khí hậu theo một số nhà khoa học là không có thật (Oreskes, 2018), thì cũng có nhiều mô hình dự đoán cho rằng ĐBSCL có thể thích ứng tốt và giảm thiểu được tác động của biến đối khí hậu (Phan et al., 2018; Trisurat et al., 2017). Theo đánh giá của tổ chức liên minh Chính phủ về biến đối khí hậu (IPCC, 2014) và Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam (MONRE, 2016) thì ĐBSCL đang bị xâm mặn, đặc biệt nguy hại trong mùa khô. Các loài thủy sản nuôi nước ngọt có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong các ngành nghề sản xuất đặc trưng ở ĐBSCL thì nghề nuôi cá tra đã được đánh giá rất cao về sản lượng và hiệu quả kinh tế (Phuong and Oanh, 2010). Giá trị xuất khẩu của cá tra Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2017 đạt 1,3 tỉ USD (Globelfish, 2018). Về năng suất, cá tra trong điều kiện phòng thí nghiệm được cho là phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện môi trường như chịu tác động của nhiệt độ (Nguyen et al., 2017), độ mặn (Nguyen et al., 2014), hay sự thay đổi của các nhân tố vô sinh (Bhatnagar and Devi, 2013) cũng như hữu sinh (Karvonen et al., 2010).

Cá tra nuôi kinh tế có tỉ lệ sống cao trong các điều kiện độ mặn ở khu vực hạ lưu sông Cửu Long trong điều kiện nuôi vèo ao nhờ có những thích ứng bằng các quá trình sinh lý để cân bằng nội môi, duy gia tăng số lượng hồng cầu và nồng độ hemoglobin, tăng cường biệt hóa các tế bào nhằm duy trì quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu. Tuy nhiên, khi độ mặn tăng cao vượt quá điều kiện lợ nhẹ, cá tra có tốc độ tăng trưởng kém đi, hệ số chuyển hóa thức ăn cao làm giảm hiệu quả kinh tế.