Nghiên cứu
[ Đăng ngày (03/04/2020) ]
|
|
Ứng dụng ảnh Viễn thám phân tích sự thay đổi vùng canh tác lúa trong mùa khô vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long
|
|
|
Đề tài do nhóm tác giả Trương Chí Quang, Nguyễn Hồng Thảo và Võ Quang Minh (Trường Đại học Cần Thơ) thực hiện với mục tiêu xác định vùng rủi ro cho canh tác lúa trong mùa khô ở vùng ven biển đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) dựa trên ảnh vệ tinh MODIS từ 2000, 2005, 2010, 2015 đến 2017, từ đó giúp các nhà quản lý có kế hoạch sản xuất hiệu quả hơn đối với vùng có nguy cơ ảnh hưởng cao, có cơ sở để phòng tránh thiệt hại của hạn hán và xâm nhập mặn.
|
Hiện tượng hạn hán và xâm nhập mặn thường xuyên gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến canh tác lúa trong mùa khô ở các tỉnh ven biển vùng ĐBSCL. Năm 2016, biến đổi khí hậu kết hợp với hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn mặn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất lúa, đặc biệt đối với vụ lúa thu hoạch trong mùa khô. Bằng phương pháp xác định đất lúa trong mùa khô được thực hiện dựa trên chỉ số NDVI của chuỗi ảnh MODIS MOD09Q1 trong tháng 2 đến tháng 4 hàng năm. Từ ảnh viễn thám được thu thập, các lớp bản đồ NDVI biểu diễn thực vật được xây dựng, các bản đồ này được hiệu chỉnh với bản đồ sử dụng đất để loại trừ vùng canh tác rau màu, cây ăn quả và rừng. Tiếp theo các bản đồ đất lúa mùa khô các năm được chồng lớp theo phương pháp cộng dữ liệu raster (trường quét).
Kết quả giải đoán đất lúa đề tài đã xây dựng được bản đồ lịch sử vùng canh tác lúa trong mùa khô qua các năm 2000, 2005, 2010, 2015, 2016 và 2017 của 8 tỉnh ven biển vùng ĐBSCL ứng với các thời điểm trước, trong và sau khi xảy ra hạn, mặn. Bên cạnh đó bản đồ tổng hợp lịch sử vùng trồng lúa trong mùa khô chỉ ra các vùng thường xuyên canh tác lúa và các vùng không thường xuyên canh tác lúa do ảnh hưởng hạn, mặn. Theo đó, mùa khô năm 2000 ở các tỉnh Kiên Giang, Long An diện tích lúa lớn nhất trong tất cả các tỉnh. Ở các tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu, Trà Vinh, từ năm 2000 đến 2010, diện tích canh tác lúa trong mùa khô thấp. Tuy nhiên từ năm 2015 đến 2017, vùng Bạc Liêu, Trà Vinh, Sóc Trăng diện tích lúa trong mùa khô tăng rõ rệt từ sau năm 2010. Năm 2005 và 2016, diện tích lúa mùa khô thấp nhất do thời tiết và đặc biệt năm 2016 là năm có hạn mặn cực đoan xảy ra ở ĐBSCL gây ảnh hưởng lớn đến các tỉnh ven biển.
Dựa vào lịch sử canh tác lúa, nhà quản lý nông nghiệp có thể lưu ý vùng rủi ro theo dõi tiến độ sản xuất lúa của địa phương. Khuyến cáo khả năng gặp rủi ro cao do ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán hoặc xâm nhập mặn, đồng thời có kế hoạch điều chỉnh lịch canh tác phù hợp.
|
Lttsuong
Theo TC Khoa học Đất – Hội Khoa học đất Việt Nam, Số 57 năm 2019 |