Hình minh họa (Nguồn: internet)
Chăn nuôi bò sữa ở Sóc Trăng phát triển bước đầu đã đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Tuy nhiên, Sóc Trăng là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng của gió mùa cận nhiệt đới nên có 2 mùa, mùa mưa và mùa khô. Vào những tháng nắng nóng, nhiệt độ và độ ẩm cao (nhiệt độ trung bình là 27,3% và độ ẩm 84%) làm bò sữa dễ bị stress nhiệt. Stress nhiệt làm ảnh hưởng đến các chỉ tiêu sinh lý của bò, khi nhiệt độ và độ ẩm tăng cao thì bò sữa sẽ tăng tiết mồ hôi, tăng nhịp thở làm tăng nhiệt độ thải ra ngoài môi trường. Bò sữa thích hợp nhất với khoảng nhiệt độ từ 5-25oC . Khi nhiệt độ trên 26oC, bò sữa không còn khả năng làm mát cho cơ thể, hiệu quả sinh học trong các hoạt động của bò sữa đều giảm xuống và rơi vào tình trạng stress nhiệt.
Chỉ số nhiệt ẩm THI (Temperature Humidity Index) là chỉ số kết hợp nhiệt độ, độ ẩm môi trường được sử dụng để dự đoán mức độ stress nhiệt ở bò sữa. Bò sữa có vùng nhiệt-ẩm tối ưu để sinh trưởng, phát triển và cho năng suất cao nhất. Bò bị stress nhẹ khi THI trong khoảng 72-78, stress nặng khi THI trong khoảng 79-88, stress nghiêm trọng khi THI 89-98 và sẽ bị chết khi THI>98.
Bên cạnh đó, protein sốc nhiệt HSP70 là một trong những protein giúp điều hòa khả năng phục hồi của tế bào và khả năng tồn tại của tế bào trong điều kiện stress nhiệt và gen mã hóa cho protein này cũng được sử dụng như một chỉ tiêu để đánh giá mức độ stress nhiệt của bò sữa. Mục tiêu của nghiên cứu hiện tại nhằm đánh giá tác động của stress nhiệt lên các chỉ số sinh lý của bò sữa lai F1, F2 và F3 cũng như sự biểu hiện của kiểu gen HSP70 trong điều kiện bò F3 không và được xử lý nhiệt, từ đó tìm ra giải pháp góp phần giảm stress nhiệt cho bò sữa.
Thí nghiệm 1 được tiến hành trên 18 bò sữa lai (HF x LS) gồm bò F1, F2 và F3 mỗi loại 6 con, ghi nhận sự biến đổi các chỉ tiêu sinh lý của bò sữa. Thí nghiệm 2, được tiến hành trên 6 bò sữa F3 với 2 nghiệm thức phun sương và không phun sương. Bên cạnh đó, sự biểu hiện của gen HSP70, được khảo sát bằng kỹ thuật RT-PCR.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, tại các thời điểm trong ngày, chỉ số nhiệt ẩm chuồng nuôi cao (>78) dẫn đến bò sữa luôn trong tình trạng stress nhiệt theo mức độ giảm dần F3>F2>F1. Các chỉ số thân nhiệt, nhịp thở, nhịp tim cao nhất vào buổi trưa và thấp nhất vào buổi sáng. Chỉ số THI chuồng nuôi và các chỉ tiêu sinh lý có mối tương quan dương đối với bò F3 (0,21-0,53) và sự tương quan này giảm dần ở bò F2 (0,21-0,39), và F1 (0,18-0,37). Mặt khác hệ thống phun sương giúp đưa các chỉ tiêu sinh lý của bò sữa F3 từ trạng thái stress nặng về trạng thái stress nhẹ. Khi mức độ stress nhiệt của bò sữa F3 cao, sự biểu hiện của gen mã hóa protein sốc nhiệt HSP70 có xu hướng tăng (1,17 lần). |