Việt Nam đang đặt mục tiêu loại trừ bệnh sốt rét vào năm 2030 theo kế hoạch trong Chiến lược quốc gia về phòng chống và loại trừ sốt rét giai đoạn 2011-2020 và định hướng đến năm 2030. Trong loại trừ sốt rét, hệ thống giám sát được xem như là một can thiệp chính. Đặc biệt việc phát hiện, điều tra, phân loại ca bệnh và đáp ứng ổ bệnh là trọng tâm. Nhằm hỗ trợ xây dựng hướng dẫn quốc gia về điều tra, phân loại và đáp ứng với ổ bệnh thì việc áp dụng thí điểm điều tra các nội dung này là rất quan trọng, góp phần hoàn thành kế hoạch loại trừ sốt rét đã được Chính phủ phê duyệt.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu nghiên cứu Phân loại ca bệnh và ổ bệnh sốt rét tại các điểm nghiên cứu. Đánh giá hoạt động điều tra, phân loại ca bệnh và ổ bệnh tại các điểm nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu hồ sơ, báo cáo thống kê về bệnh nhân sốt rét, hoạt động phòng chống sốt rét tại điểm nghiên cứu. Trường hợp sốt rét xác định, lây nhiễm tại xã, không có bằng chứng nào liên quan trực tiếp đến trường hợp sốt rét ngoại lai. Trường hợp sốt rét xác định, lây nhiễm từ nơi khác về xã. Ổ bệnh sốt rét đang hoạt động là khu vực (thôn/bản/ấp…) có ít nhất 1 trường hợp sốt rét xác định lây truyền tại chỗ trong năm. Ổ bệnh sốt rét tiềm tàng là khu vực (thôn/bản/ấp…) có ít nhất 1 trường hợp sốt rét xác định lây truyền tại chỗ được phát hiện từ 1 đến 3 năm trước đó. Ổ bệnh sốt rét đã được xử lý là khu vực (thôn/bản/ấp…) không phát hiện trường hợp sốt rét xác định lây truyền tại chỗ trên 3 năm. Thiết kế nghiên cứu nghiên cứu mô tả cắt ngang.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tổng cộng có 120 ca bệnh nội địa được phát hiện từ năm 2015-2018, tỷ lệ ca bệnh nội địa giảm dần, năm 2018 ca bệnh nội địa chiếm 61,33%, đặc biệt tại xã Ea Lâm ca bệnh nội địa chỉ chiếm 25%. Tổng cộng có 30 ổ bệnh được đánh giá, diễn biến trạng thái ổ bệnh tại các điểm nghiên cứu không ổn định, thay đổi theo năm. Năm 2018 có 13 ổ bệnh đang hoạt động, 5 ổ bệnh tiềm tàng và 12 ổ bệnh đã được xử lý. Năm 2018 có 69,23% ổ bệnh được điều tra. Các hoạt động đáp ứng với ổ bệnh chủ yếu thì 100% ổ bệnh đều thực hiện hoạt động RACD, với tổng dân số được sàng lọc thấp, chỉ 365 người và phát hiện được 3 trường hợp bệnh dương tính mới; 33,33% các ổ bệnh được điều tra côn trùng và 0% ổ bệnh thực hiện IRS. Hoạt động báo cáo, điều tra, phân loại ca bệnh và điều tra, đáp ứng với ổ bệnh còn gặp nhiều khó khăn. Chất lượng phân loại ca bệnh sốt rét rất quan trọng, từ đó ảnh hưởng đến kết quả phân loại ổ bệnh trong loại trừ sốt rét. Các hoạt động đáp ứng với ổ bệnh sốt rét cần đảm bảo thực hiện đầy đủ, đúng quy trình, đúng thời gian nhằm cắt đứt lan truyền tại tất cả các ổ bệnh đang hoạt động.