Gan là một trong những cơ quan lớn nhất trong cơ thể con người và là nơi tập trung sự trao đổi chất và bài tiết mạnh mẽ. Gan đóng một vai trò quan trọng trong việc giải độc và bài tiết nhiều hợp chất nội sinh và ngoại sinh. Do vậy, gan là nơi có hoạt động trao đổi chất cao và là nơi quan trọng sinh ra các gốc tự do. Sự sản xuất các gốc tự do quá mức gây stress oxy hóa trong gan có thể dẫn đến tổn thương gan. Trong hầu hết các trường hợp tổn thương gan được biết là có liên quan đến stress oxy hóa và được đặc trưng bởi sự tiến triển từ gan nhiễm mỡ đến viêm gan, xơ hóa, xơ gan và ung thư tế bào biểu mô gan. Stress oxy hóa trong gan làm giảm các chất chống oxy hóa như superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), glutathione reductase (GSH) và tăng sự peroxide hóa lipid (LPO) trong gan. Sử dụng chất chống oxy hoá ngoại sinh là một cách hợp lý để phòng ngừa và điều trị các bệnh về gan có liên quan đến stress oxy hóa. Các hợp chất flavonoids và polyphenol ở nhiều loài thực vật đã được chứng minh có khả năng chống oxy hóa. Việc nghiên cứu phát hiện các loài thực vật có khả năng chống oxy hóa bảo vệ gan được coi là cơ sở của các nghiên cứu tìm ra phương pháp điều trị các bệnh về gan một cách an toàn và hiệu quả.

Cây Gáo trắng (Neolamarckia cadamba (Roxb.) Bosser là một loài thân gỗ thuộc họ Cà phê (Rubiaceae) sinh trưởng tốt ở vùng ngập nước, xuất hiện nhiều ở các quốc gia nằm trong đới khí hậu nhiệt đới. Trên thế giới, cây Gáo trắng đã được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa (Chandel et al., 2012), chống nấm (Patel et al., 2011), hoạt động điều hòa miễn dịch (Khandelwal et al., 2018). Ở Việt Nam, cây Gáo trắng mọc hoang ở nhiều nơi hoặc được trồng để phủ xanh hoặc lấy gỗ, kinh nghiệm chữa bệnh chưa được phổ biến. Mục tiêu của nghiên cứu này là khảo sát khả năng chống oxy hóa và bảo vệ gan của cao chiết lá Gáo trắng.

Cao lá Gáo trắng - GT (Neolamarckia cadamba (Roxb.) Bosser) có chứa các thành phần hóa học bao gồm alkaloid, flavonoid, glycoside, phenol, tannin, triterpenoid. Hàm lượng polyphenol và flavonoid được xác định lần lượt là 376,43±2,22 mg GAE/g và 613,53±90,39 mg QE/g. Hoạt tính chống oxy hóa của cao lá GT được khảo sát bằng các phương pháp DPPH và khử sắt (RP).
Kết quả cho thấy, cao lá GT có khả năng chống oxy hóa khá tốt với EC50 = 52,69 µg/mL và OD0,5 = 89,68 µg/mL, lần lượt cao hơn chất chuẩn vitamin C và BHA là 1,13 lần và 2,97 lần. Hoạt động bảo vệ gan của cao lá GT được khảo sát trên chuột tổn thương gan bằng CCl4 với liều 2,5 ml/kg/ngày bằng đường uống trong thời gian 4 tuần. Silymarin được sử dụng như đối chứng dương. Ở các liều khảo sát cao lá GT 100, 200, 400 mg/kg trọng lượng chuột đều cho hiệu quả làm giảm hàm lượng các enzyme ALT và AST trong huyết thanh rất tốt. Cao lá GT cũng cải thiện được trạng thái stress oxy hóa trong gan qua hiệu quả làm giảm mức MDA và làm tăng mức GSH trong mô gan.