Cùng với tuổi thọ trung bình tăng cao, tỷ lệ bệnh chuyển hóa ngày càng nhiều và sự thay đổi chế độ dinh dưỡng, số lượng bệnh nhân có bệnh mạch máu nói chung và bệnh thiếu máu mạn tính chi dưới nói riêng tại Việt Nam diễn biến theo xu hướng tăng dần về số lượng BN cũng như mức độ phức tạp của bệnh. Theo thống kê dịch tễ năm 2015, trên thế giới có đến 200 triệu người mắc bệnh động mạch chi dưới, trong đó trên 30% người trên 80 tuối mắc bệnh. Phẫu thuật bắc cầu ngoài giải phẫu cho các bệnh nhân có bệnh thiếu máu mạn tính chi dưới đã được triển khai tại bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức từ lâu, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có một nghiên cứu nào được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả cũng như vai trò của phẫu thuật này trong điều trị bệnh thiếu máu mạn tính chi dưới. Nghiên cứu này đánh giá kết quả phẫu thuật bắc cầu ngoài giải phẫu trong điều trị bệnh thiếu máu mạn tính chi dưới tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nhằm rút ra kết luận về đặc điểm tổn thương, ưu nhược điểm, kết quả, khả năng ứng dụng kỹ thuật.

Phẫu thuật bắc cầu ngoài giải phẫu cho bệnh nhân thiếu máu chi dưới mạn tính được thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức từ nhiều năm qua. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm cập nhật về chỉ định, kỹ thuật, kết quả biện pháp điều trị này giai đoạn 2015-2017. Nghiên cứu 35 bệnh nhân đủ tiêu chuẩn nghiên cứu (chỉ có 4 nữ); tuổi trung bình bệnh nhân là 71,2; gồm 12 BN thiếu máu giai đoạn III, 23 bệnh nhân thiếu máu giai đoạn IV (phân loại Leriche-Fontaine). 40% bệnh nhân có tiền sử tai biến mạch máu não; 20% bệnh nhân hẹp/tắc mạch cảnh, mạnh vành cần can thiệp kèm theo. Xử trí: 21 bệnh nhân phẫu thuật đơn thuần, 14 bệnh nhân phẫu thuật phối hợp can thiệp nội mạch đồng thì (Hybrid: 40%). 29 bệnh nhân bắc cầu bắt chéo đùi-đùi (82,8%), 3 bệnh nhân bắc cầu nách đùi và 3 bệnh nhân bắc cầu hai tầng nách-đùi và đùi-đùi cùng bên (8,6%).

Kết quả nghiên cứu cho thấy, với kết quả sớm: 100% bệnh nhân giảm/hết đau ngay sau điều trị, 1 bệnh nhân tắc cầu nối sớm, 5 bệnh nhân phải cắt cụt lớn (4 bệnh nhân do hoại tử chi từ trước mổ, 1 bệnh nhân cắt cụt thì hai do tắc cầu nối). 1 bệnh nhân tử vong (viêm phổi). Kết quả trung hạn (6-24 tháng): tỷ lệ bảo tồn chi 97%; tắc cầu nối 4 bệnh nhân, cắt cụt lớn 1 bệnh nhân, tử vong 4 bệnh nhân (nhồi máu cơ tim, ung thư). Bắc cầu ngoài giải phẫu cho bệnh nhân thiếu máu chi dưới mạn tính có nguy cơ cao (tuổi, bệnh phối hợp) vẫn là một lựa chọn an toàn, hiệu quả.