Ảnh minh họa.
Xuất huyết tiêu (XHTH) là một cấp cứu thường gặp. Tại bệnh viện Chợ Rẫy trong 2 năm 1994-1995 có 1.003 trường hợp XHTH cao, trong đó gần 30% do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản (TMTQ) và 70% do loét dạ dày tá tràng. Theo thống kê của bệnh viện Việt Đức giai đoạn 1992-1996: có 12-26% XHTH là do giãn vỡ TMTQ. Giai đoạn 2001-2005 là 24-30%. Tại bệnh viện Bạch Mai, tỷ lệ này là 30%. XHTH do giãn vỡ TMTQ đứng đầu về mức độ chảy máu. Tỷ lệ giãn TMTQ trên bệnh nhân xơ gan thay đổi từ 40-80%, nguy cơ chảy máu từ TMTQ giãn là 30-50%. XHTH do giãn vỡ TMTQ có nguyên nhân chủ yếu là tăng áp lực tĩnh mạch cửa do xơ gan (khoảng 90%). Tỷ lệ tử vong cao, có khoảng 30% tử vong ở lần xuất huyết đầu tiên, 70% bệnh nhân sống sót sẽ bị tái phát. Tỷ lệ tái xuất huyết khoảng 60 % trong 1 năm, trong đó khoảng 30-40 % tái phát trong phạm vi 6 tuần. Bệnh nhân xơ gan có nghiện rượu thường có tỷ lệ mắc các biến chứng và tái phát biến chứng nặng hơn và nhanh hơn các bệnh nhân xơ gan không nghiện rượu, đặc biệt là biến chứng XHTH do giãn vỡ TMTQ.
Nghiên cứu bệnh nhân trên 16 tuổi được chẩn đoán là XHTH do vỡ TMTQ điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình từ tháng 1/2010 đến tháng 8/2013. Tiêu chuẩn chẩn đoán XHTH do giãn vỡ TMTQ khi có triệu chứng lâm sang như nôn máu đỏ tươi đột ngột, số lượng nhiều và/ hoặc đại tiện phân đen hoặc phân màu nâu đỏ. Nội soi dạ dày – thực quản thấy giãn TMTQ theo các mức độ phân chia của Hội nội soi Nhật Bản và có dấu hiệu của vỡ TMTQ: Độ I: Búi giãn tĩnh mạch nhỏ, biến mất khi bơm hơi căng. Độ II: Búi giãn trung bình, kích thước < 1/3 chu vi lòng thực quản, không biến mất khi bơm hơi, vẫn còn niêm mạc lành giữa các búi giãn. Độ III: Búi giãn tĩnh mạch to, kích thước búi giãn > 1/3 chu vi lòng thực quản, hầu như không còn niêm mạc lành giữa các búi giãn.
Qua nghiên cứu 264 trường hợp XHTH do giãn vỡ TMTQ ở BN xơ gan có nghiện rượu và không nghiện rượu điều trị tại khoa Tiêu hóa BV Đa khoa tỉnh Thái Bình từ 01/2010 đến 08/2013, nhóm tác giả đã rút ra một số kết luận sau:
- Có mối liên quan giữa thời gian nghiện rượu với thời gian tái phát XHTH trong vòng 1 năm đầu (OR = 5,2, 95% CI: 1,04 - 29,14).
- Có mối liên quan giữa tình trạng tiếp tục sử dụng rượu sau lần XHTH đầu tiên với thời gian tái phát XHTH trong vòng 1 năm đầu (OR=4,63, 95% CI: 0,75 - 29,66).
- Có mối liên quan giữa mức độ xơ gan theo phân độ Child – Pugh với thời gian tái phát XHTH trong năm đầu (OR=2,75, 95% CI: 1,42 - 5,3). Có mối liên quan giữa mức độ xơ gan theo phân độ Child – Pugh với tần suất tái phát XHTH (OR=3,81, 95% CI: 1,03 - 15,33). - Có mối liên quan giữa độ giãn TMTQ với thời gian tái phát XHTH trong năm đầu (OR = 2,2, 95% CI: 1,03 - 4,75).
|