Cây lúa (Oryza sativa L.) là cây lương thực quan trọng trong nền nông nghiệp nước ta. Tuy nhiên,hiện nay ngành sản xuất lúa gạo đang gặp phải một thách thức lớn, đó là vấn đề nước tưới. Nguồn nước sử dụng cho sản xuất nông nghiệp đang ngày trở lên ô nhiểm mà nguyên nhân xuất phát từ chính các hoạt động sản xuất của con người. Ngoài ra, nước ta cũng chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu khi nguồn nước mặt khan hiếm về mùa khô gây hạn hán tại một số vùng nhưng lại quá dư thùa trong mùa mưa gây lũ lụt. Nước ngầm bị suy giảm do thiếu nguồn bổ sung. Vì vậy, một trong những giải pháp nhằm khai thác sử dụng bền vững tài nguyên nước là sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, đó là định hướng mang tính chiến lược trước mắt và lâu dài.
Canh tác lúa nước theo kiểu truyền thống – tưới ngập thường xuyên vẫn đang được áp dụng phổ biến ở nước ta. Đất lúa ngập nước lâu ngày dẫn đến thế õi hóa khử giảm, tạo môi trường khử cho các vi sinh vật yếm khí hoạt động, làm phát sin những độc tố trong đất gây hại cho cây trồng. Phương pháp tưới mới này không những tiết kiệm nước tưới, giảm phát thải khí nhà kính mà còn giảm độc tố trong đất, giúp cho bộ rễ phát triển. Do vậy mà tưới nông lộ phơi đem lại hiệu quả kinh tế hơn so với tưới ngập thường xuyên. Nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của mô hình tưới nông lộ phơi so với tưới ngập thường xuyên ở đất phù sa trung tính ít chua không được bồi hàng năm vẫn còn mới ở Việt Nam, thông qua việc so sánh giữa hai phương pháp tưới để tìm ra bao nhiêu chi phí có thể tiết kiệm được khi áp dụng tưới nông lộ phơi. Đồng thời nghiên cứu cũng là cơ sở cho giải pháp kinh tế và chính sách đảm bảo mục tiêu kinh tế và môi trường bền vững.
Nghiên cứu được thực hiện trong vụ đông xuân và vụ mùa hai năm 2013 và 2014 dưới hai chế độ tưới trên đất phù sa trung tính ít chua không được bồi hàng năm ở xã Văn Hoàng, huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Áp dụng tưới nông lộ phơi cho lúa tiết kiệm nước tưới trung bình từ 16,7% đến 25,0% so với tưới ngập thường xuyên do có giai đoạn rút nước phơi ruộng, cải tạo được độ phì nhiêu của đất do đó giúp tăng năng suất lúa từ 4,35% đến 6,06% so với tưới ngập thường xuyên, giảm chi phí đầu vào 5,36% - 5,77%, tăng thu nhập cho người dân so với đối chứng từ 2,97 triệu đồng/ha đến 3,86 triệu đồng/ha. |