Từ cách nhớ, các nhà khoa học đã chỉ ra chỉ cần thay đổi bối cảnh khi nhớ về ký ức, chúng ta có thể quên điều muốn quên - Ảnh: ytimg

Con người vốn rất mâu thuẫn. Có những thứ muốn nhớ thì nhồi nhét sao cũng khó vào đầu, có những điều muốn quên lại luôn hiển hiện. Để giải quyết việc không thể tẩy xóa những gì không muốn nhớ, các nhà khoa học đã nghiên cứu và tìm ra cách.

Họ đã nghiên cứu và phát hiện ra bối cảnh giúp chúng ta giữ kỷ niệm trong đầu. Và theo đó, thủ thuật loại bỏ những điều nên và cần lãng quên cũng dựa vào nguyên tắc này. 

Nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Dartmouth và Princeton (Hoa Kỳ) nhận ra rằng chúng ta có thể cố ý quên được trải nghiệm nếu thay đổi bối cảnh mà chúng ta nghĩ đến khi nhớ về điều đó. Các nhà nghiên cứu cho rằng cùng một thông tin có thể được dùng để chạm đến ký ức muốn lưu giữ và giúp mọi người lưu trữ chúng trong đầu, cũng có thể dùng để giảm tầm ảnh hưởng của các ký ức có hại cho người lưu trữ. 

Bối cảnh có vai trò trong bộ nhớ được biết từ thời Hy Lạp cổ đại. Chúng được dùng khi chúng ta khơi gợi lại bộ nhớ của mình, xuất hiện như nút thắt các điểm về cảnh, âm thanh, mùi vị cũng như các câu chuyện lại với nhau. Nhưng đến nghiên cứu nói trên mới chỉ ra chính xác bối cảnh hoạt động như thế nào và tác động vào chúng như thế nào để thoát khỏi ký ức muốn quên. 

Trong thử nghiệm của mình, nhóm nghiên cứu yêu cầu những người tham gia học 2 danh sách từ vựng ngẫu nhiên trong khi được cho xem các hình ảnh ngoài trời như rừng cây, núi non, biển cả. Họ được yêu cầu phải nhớ hay quên danh sách đầu tiên và học danh sách thứ 2.

Sau đó, các nhà khoa học dùng máy quét fMRI để xem bao nhiêu người nghĩ về những cảnh trong thí nghiệm. Điều đó có nghĩa các nhà nghiên cứu có thể theo dấu để biết được thời gian thực người ta nghĩ về các bối cảnh đó là khi họ nhớ hay quên các từ vựng. 

Máy quét cho thấy khi người ta được bảo phải quên từ vựng, bối cảnh bị “xả” khỏi não họ. Điều đó có nghĩa rằng não tự động xóa bối cảnh mà nó không cần và cũng xác nhận rằng bối cảnh khiến ta nhớ tốt hơn. Các nhà nghiên cứu còn phát hiện ra người càng “xả” ra nhiều suy nghĩ, càng ít nhớ.

Việc xóa thông tin giúp chúng ta có thêm không gian thu nạp những điều mới - Ảnh: NNG

Tuy nhiên, thực tế việc "xóa" thông tin khỏi trí nhớ của chúng ta rất quan trọng. Nó có thể giúp những người bị rối loạn căng thẳng sau chấn thương, có thể cho phép mọi người dễ dàng gạt bỏ điều làm cho họ khó chịu hoặc bị phân tâm ra khỏi tâm trí. 

Thậm chí, có thể loại bỏ thông tin một cách có chủ đích để dành không gian cho cái mới. Nếu mọi người "xả" trí nhớ bằng cách thay đổi các bối cảnh mà những ký ức tồn tại như nghiên cứu đề xuất, họ sẽ có thể thêm vào khoảng trống không gian tinh thần bằng những kỷ niệm mới. Điều này có khả năng làm cho chúng ta ghi nhớ tốt hơn và quên hiệu quả hơn.