Tiêu chảy cấp (TCC) được định nghĩa là bệnh đi ngoài phân lỏng, toé nước trên 3 lần một ngày và kéo dài không quá 14 ngày (thường dưới 7 ngày). Bệnh nhân có thể nôn, sốt, và nặng hơn có thể dẫn đến mất nước nặng và rối loạn điện giải. Bệnh lây qua thực phẩm, nước uống bị nhiễm khuẩn hay lây từ người sang người do thói vệ sinh kém. TCC do rất nhiều nguyên nhân gây nên, phần lớn do nhiễm trùng (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng). Ngoài ra còn có các nguyên nhân không gây nhiễm trùng (thuốc, chất độc, viêm, di ứng). Tiêu chảy cấp là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong cho trẻ em ở các nước đang phát triển, ước tính hàng năm có tới 1,3 ngàn triệu lượt trẻ em dưới 5 tuổi mắc tiêu chảy. Có khoảng 80% các trường hợp tử vong do tiêu chảy là ở trẻ em dưới 2 tuổi. Trung bình, trẻ dưới 3 tuổi mắc từ 3 đến 4 đợt tiêu chảy, thậm chí 8-9 trường hợp một năm.
Theo Lê Thị Thanh Tuyết năm 2013, tỷ lệ người dân có kiến thức đúng về tiêu chảy cấp chỉ đạt 2,8%. Trước đó cũng đã có một số nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành về bệnh tiêu chảy cấp của người dân. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thơ cho thấy tỷ lệ bà mẹ có kiến thức xử trí đúng khi trẻ mắc bệnh TCC là 59,3%, tỷ lệ này trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Như Mai năm 2007 là 29,3%. Các nghiên cứu đã đưa ra được những tỷ lệ về cả kiến thức, thái độ và thực hành đúng về bệnh TCC. Tuy nhiên các nghiên cứu trước đây chủ yếu được thực hiện với đối tượng là bà mẹ có con dưới 5 tuổi mà ít có nghiên cứu với đối tượng là người dân. Vì vậy nghiên cứu này được thực hiện nhằm mô tả thực trạng kiến thức của người dân về cách chăm sóc trẻ khi trẻ bị tiêu chảy cấp tại 3 tỉnh Hòa Bình, Hà Tỉnh, Kiên Giang năm 2014 và xác định một số yếu tố liên quan.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, phương pháp chọn mẫu chùm, cở mẫu là 409 người dân là chủ hộ hoặc có vai trò quyết định trong chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình của các hộ gia đình có trẻ tại 3 tỉnh Hòa Bình, Hà Tĩnh, Kiên Giang.
Kết quả nghiên cứu cho thấy: Kiến thức chăm sóc trẻ khi trẻ bị tiêu chảy của người dân còn hạn chế.
Tỷ lệ người dân cho rằng vẫn cho trẻ ăn/bú bình thường khi tiêu chảy chỉ chiếm tỷ lệ 78,5%. Trong số đối tượng cho rằng không cho trẻ ăn/bú bình thường khi bị tiêu chảy, thì tỷ lệ đối tượng sợ trẻ bị bệnh nặng hơn chiếm 37,5%, tiếp theo là do người khác khuyên (8%). Chỉ có 57,2% người dân cho rằng khi trẻ bị tiêu chảy > 3 lần/ 1 ngày thì cần đưa trẻ tới cơ sở y tế, tiếp theo là sốt chiếm 53,8%, tỷ lệ người dân trả lời dấu hiệu phân có màu, dấu hiệu mất nước, da nhăn nheo còn thấp. Trình độ học vấn thấp và nghề nghiệp có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với kiến thức hạn chế của người dân về cách chăm sóc trẻ khi trẻ mắc bệnh TCC (OR 95% Cl: 1,17 - 4,85 và 1,01 - 4,13). Cần tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng, chống tiêu chảy cấp cho người dân, nhất là với người dân có trình độ học vấn thấp và nghề nghiệp không thuận lợi. |