Một trong những xu thế nổi bật hiện nay là việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp. Đây được coi là giải pháp hữu hiệu giúp các doanh nghiệp giảm chi phí điện, ổn định sản xuất trong giờ cao điểm, đồng thời giúp giảm tải cho lưới điện quốc gia. Tại khu công nghiệp Amata (Đồng Nai), Công ty TNHH Sản phẩm công nghiệp Toshiba Asia đã tiên phong trong việc áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, trong đó có việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Sau hơn 18 năm hoạt động, Toshiba đã triển khai giải pháp thu hồi nhiệt phát ra từ nhà máy để tái sử dụng cho các hoạt động sản xuất, giúp giảm đáng kể năng lượng tiêu thụ. Khu công nghiệp Amata cũng là một trong những khu công nghiệp đầu tiên tại Việt Nam được chọn để thí điểm mô hình khu công nghiệp sinh thái từ năm 2020, với mục tiêu hướng tới sự phát triển bền vững.
Mặc dù tiềm năng điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp là rất lớn, ước tính có thể đạt 20-25 nghìn MWp, nhưng tỷ lệ lắp đặt điện mặt trời trong các khu công nghiệp vẫn còn thấp, chỉ đạt khoảng 5-7%. Nguyên nhân chính được cho là do khung pháp lý và các quy định liên quan đến điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu và tích hợp hệ thống pin lưu trữ năng lượng vẫn chưa rõ ràng. Đây chính là một trong những rào cản lớn cần được tháo gỡ để thúc đẩy quá trình phát triển năng lượng tái tạo tại các khu công nghiệp.
Tỉnh Đồng Nai, với 81 khu công nghiệp dự kiến sẽ được phát triển trong giai đoạn 2021-2030, đang tập trung vào việc phát triển các khu công nghiệp theo hướng sinh thái và tuần hoàn. Mục tiêu của tỉnh là giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Tuy nhiên, việc tái sử dụng năng lượng và nước thải trong các khu công nghiệp cũng đang là một thách thức lớn. Đồng Nai dự kiến sẽ nâng cấp các khu công nghiệp hiện hữu và xây dựng các khu công nghiệp mới theo mô hình xanh, bền vững và tuần hoàn.
Một yếu tố quan trọng để phát triển năng lượng tái tạo trong khu công nghiệp là xây dựng một bộ chính sách toàn diện, bao gồm quy hoạch năng lượng, hạ tầng năng lượng, và các ưu đãi tài chính. Chuyên gia từ Liên hợp quốc, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Thủy, cho biết rằng việc tích hợp năng lượng tái tạo vào các dự án phát triển khu công nghiệp là rất cần thiết, và các địa phương cần đánh giá và đề xuất các chiến lược phù hợp để thúc đẩy ứng dụng năng lượng tái tạo.
Việt Nam cũng đang đẩy mạnh các cam kết về tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng, đặc biệt là việc đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Phát triển năng lượng sạch trong các khu công nghiệp được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược này. Tuy nhiên, các khu công nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc triển khai các giải pháp năng lượng tái tạo, đặc biệt là việc đồng bộ hóa quy hoạch năng lượng và huy động vốn từ khu vực tư nhân.
Để tháo gỡ những vướng mắc này, cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các bộ, ngành liên quan, chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Các chính sách cần được điều chỉnh và minh bạch hóa, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển năng lượng tái tạo tại các khu công nghiệp, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.
Phát triển năng lượng tái tạo trong các khu công nghiệp không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn là yếu tố quan trọng trong chiến lược bảo vệ môi trường và phát triển bền vững của Việt Nam. Chỉ khi các chính sách được triển khai đồng bộ và hiệu quả, năng lượng tái tạo sẽ thực sự trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình phát triển của các khu công nghiệp và nền kinh tế Việt Nam.
|