Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi xanh và hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, việc triển khai các dự án hợp tác quốc tế như giữa Việt Nam và Australia ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Một trong những dự án nổi bật là chương trình chuyển đổi chất thải chăn nuôi thành năng lượng tái tạo tại tỉnh Thái Nguyên, được triển khai với sự hỗ trợ của Chương trình Nền tảng đối tác doanh nghiệp (BPP), do Chính phủ Australia tài trợ.
Chương trình BPP, ra đời từ năm 2021 với mục tiêu giúp các trang trại chăn nuôi lợn tại Việt Nam tận dụng khí sinh học dư thừa để sản xuất điện tái tạo giá hợp lý, đã kết hợp với nhiều đối tác lớn như E-GREEN, Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), Nexus for Development, HD Bank, và các công ty kỹ thuật như STT&T, Chính Phát.
Mô hình này không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra những lợi ích môi trường rõ rệt. Chẳng hạn, theo lời của chủ trang trại quy mô 4.000 con lợn, chi phí điện sản xuất từ hệ thống biogas chỉ bằng khoảng 50% so với giá điện từ lưới điện quốc gia. Cụ thể, trong khi giá điện giờ cao điểm có thể lên đến 4.000 đồng/kWh, điện từ khí sinh học chỉ dao động từ 1.000-1.200 đồng/kWh, đã bao gồm chi phí vận hành và bảo trì. Nhờ vậy, mỗi tháng trang trại tiết kiệm được từ 50 triệu đồng xuống còn khoảng 20 triệu đồng.
Bên cạnh những lợi ích về kinh tế, việc sử dụng khí sinh học để phát điện còn mang lại tác động tích cực về môi trường. Việc xử lý khí sinh học thay vì để xả thải hay đốt, đã giúp giảm thiểu mùi hôi, cải thiện môi trường sống xung quanh trang trại.
Một trong những điểm sáng của dự án là mô hình cho thuê hoặc bán điện biogas, được đánh giá là giải pháp hiệu quả cho vấn đề chi phí đầu tư ban đầu. Trước đây, nhiều trang trại từng đầu tư máy phát điện biogas nhưng gặp phải tình trạng thiết bị chất lượng kém, vận hành không ổn định. Do đó, dự án này áp dụng mô hình ESP, trong đó doanh nghiệp đầu tư và vận hành hệ thống phát điện, bán điện trực tiếp cho trang trại. Điều này giúp các nông dân không phải bỏ vốn ban đầu, thay vào đó họ chỉ cần thanh toán cho lượng điện tiêu thụ với mức giá thấp hơn giá điện lưới.
Theo thông tin từ các đối tác triển khai dự án, sau ba năm thực hiện, đã có hơn 120 hệ thống phát điện khí sinh học được lắp đặt tại 98 trang trại thuộc 24 tỉnh thành, tạo ra gần 17.000 MWh điện sạch. Hơn nữa, dự án còn tạo ra cơ hội việc làm cho hàng trăm lao động, đồng thời đào tạo hàng chục kỹ sư và kỹ thuật viên trong lĩnh vực năng lượng khí sinh học.
Dự án cũng giúp các doanh nghiệp chuyển từ sử dụng máy phát điện diesel sang hệ thống phát điện khí sinh học, một lĩnh vực có yêu cầu công nghệ cao mà trước đây chủ yếu do các quốc gia phát triển nắm giữ. Mặc dù chương trình BPP sẽ kết thúc vào cuối năm 2024, các đối tác vẫn cam kết tiếp tục hợp tác để duy trì và mở rộng những tác động tích cực của mô hình này tại các cộng đồng nông nghiệp.
Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird, nhận định rằng đây là một trong nhiều cách thức mà Australia hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh và phát triển nền nông nghiệp bền vững, góp phần vào mục tiêu của cả hai chính phủ về việc giảm phát thải ròng xuống mức 0 vào năm 2050. |