Khoai môn (Colocasia esculenta (L.) Schott) là một trong những cây lương thực có lịch sử trồng trọt lâu đời, từ khoảng 9000 năm trước. Nó được thuần hóa đầu tiên ở Ấn Độ và Đông Nam châu Á, sau đó tiếp tục phát triển khắp thế giới., là loại cây trồng phổ biến và được ưa thích trên khắp thế giới nhờ màu sắc, hương vị, giá trị dinh dưỡng. Ở nước ta khoai môn là cây lấy củ quan trọng thứ 4 sau khoai tây, khoai lang và sắn, đóng vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực của hộ nông dân sản xuất nhỏ, diện tích trồng khoai môn hằng năm khoảng 15.000 ha.

Một số bệnh hại phổ biến trên khoai môn đã được ghi nhận như bệnh khảm do virus, bệnh héo xanh do vi khuẩn Ralstonia solanacearum, bệnh chết cây con do nấm Fusarium spp. Trong đó, đáng quan tâm là bệnh thán thư do nấm Colletotrichum spp., vì bệnh có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng củ. Hiện nay, bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra là môt trong những bệnh quan trọng trên rất nhiều loại cây trồng ở đồng bằng sông Cửu Long như ớt, dưa leo, cà chua, khoai môn… Sử dụng thuốc hóa học để kháng bệnh là kỹ thuật đã được nghiên cứu trên thế giới để quản lý bệnh cây trồng nhằm chống lại bệnh thán thư do nấm Collectotrichum lagenarium.

Riêng ở huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp tính đến tháng 6 năm 2018 toàn huyện trồng 674 ha và lợi nhuận trồng khoai môn thường cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Tuy nhiên, một trong trở ngại lớn nhất trong canh tác khoai môn là bệnh thán thư do nấm Collectotrichum sp. gây ra. Đây là một trong những dịch hại nguy hiểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng củ khoai môn. Đó là một trong những nguyên nhân chính làm giảm diện tích và sản lượng cũng như chất lượng của cây trồng này ở huyện Lấp Vò. Việc tìm hiểu biện pháp phòng trị hiệu quả một số loại thuốc trong phòng trừ bệnh thán thư là việc làm cần thiết và cấp bách nhằm giúp bà con nông dân khôi phục và phát triển diện tích canh tác khoai môn ở huyện Lấp Vò, nhằm góp phần đa dạng hóa cây trồng tiến tới một nền nông nghiệp đa dạng và bền vững.

Bà con tại huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp đang thu hoạch khoai môn
(Ảnh minh họa - nguồn Internet)

Đất bố trí thí nghiệm là loại đất phù sa bồi tại xã Mỹ An Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Trước khi trồng đất được làm sạch cỏ dại, xới, phơi và phân lô. Dụng vụ thí nghiệm: bình phun thuốc (16 lít), xô pha thuốc, cây cắm làm dấu điều tra, đo, máy ảnh. Tên giống Khoai Môn Cao của địa phương có thời gian sinh trưởng 150 ngày. Ngày xuống giống: 01/4/2019, khoảng cách trồng: 70 x 100 cm (14.286 cây/ha). Tổng lượng phân bón (kg/ha) là: 356N + 158P₂O₅ + 206 K₂O. Trong đó: Phân urea: 600 kg, DAP: 100 kg, KCl: 250 kg, NPK 16.16.8: 700 kg. Bón lót: 100 kg DPA. Bón thúc lần 1: 200 kg urea + 70 kg KCl + 200 kg NPK. Bón thúc lần 2: 200 kg urea + 80 kg KCl + 200 kg NPK. Bón thúc lần 3: 200 kg urea + 100 kg KCl + 300 kg NPK.

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối hoàn toàn ngẫu nhiên (RCBD) với 5 nghiệm thức (4 nghiệm thức xử lý thuốc và 1 nghiệm thức đối chứng không xử lý thuốc), 4 lần lặp lại. Thuốc BVTV được phun 3 giai đoạn theo thời gian là 30, 60 và 90 ngày sau khi trồng. Diện tích một ô thí nghiệm là 50m² . Số liệu về các chỉ tiêu theo dõi được thu nhập và xử lý thống kê theo phần mềm Excel, STATGRAPHICS. Dùng trắc nghiệm F (ANOVA) và phép thử DUNCAN để so sánh sự khác biệt giữa các nghiệm thức.

Ảnh hưởng của thuốc hóa học đến bệnh thán thư trên cây khoai môn trong vụ đông xuân năm 2019 tại huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Đối với bệnh thán thư ngoài các biện pháp phòng trừ như dùng giống tốt, bón phân cân đối, trồng với mật độ thích hợp không quá dày thì việc dùng thuốc hóa học để ngăn chặn bệnh kịp thời, đồng thời giữ năng suất khoai môn là một biện pháp cần thiết và không thể thiếu được. Ngoài ra việc tìm ra loại thuốc thích hợp để bổ sung và loại thuốc luận phiên sử dụng nhằm tránh khả năng kháng thuốc đang sử dụng và tỏ ra kém hiệu lực. Vì vậy đã tiến hành thử nghiệm hiệu quả phòng trừ bệnh thán thư trên khoai môn của một số loại thuốc hóa học nhằm xác định loại thuốc thích hợp nhất vừa có khả năng trừ bệnh thán thư vừa đem lại hiệu quả kinh tế phù hợp cho người nông dân.

Trong 4 loại thuốc thí nghiệm, thuốc Penncozeb 75DF có liều lượng sử dụng cao nhất là 1,5g/ha có hiệu lực phòng trị cao nhất đối với bệnh thán thư trên khoai môn phụ thuộc vào số lần phun, thuốc có thể ngăn ngừa sự phát sinh và phát triển của bệnh; thuốc Aliette 800WG với liều lượng sử dụng cao tiếp theo 1,2 g/ha có hiệu lực phòng trừ từ 64,00 – 75,78%; thuốc Anvil 5SC có hiệu lực phòng trừ từ 56,05 – 68,99% với liều lượng sử dụng thấp nhất (0,6 L/ha); thuốc Tracomix 760WP có hiệu lực phòng trừ bệnh thấp nhất từ 39,76 – 54,35% với liều lượng sử dụng (0,9 g/ha) và tất cả phun trong 3 giai đoạn 30, 60 và 90 ngày sau khi trồng.

Trong tương lai nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục khảo sát thuốc Penncozeb 75DF ở các vụ khác nhau để có kết quả rõ hơn về hiệu lực phòng trừ của thuốc.