Bên cạnh các sự cố “dễ thấy bằng mắt thường”, vẫn tồn tại một dạng ô nhiễm ít được nhận biết—ô nhiễm dầu khó nhận biết—diễn ra thường xuyên hơn nhưng khó phát hiện, có nguy cơ tích lũy và tạo quy mô tác động tổng thể lớn.

Trong thực tiễn quản lý, các cơ quan và doanh nghiệp thường tập trung ứng phó với tràn dầu nổi trên mặt nước, sử dụng các trang thiết bị quen thuộc như phao quây, thiết bị hút dầu và vật liệu thấm dầu. Tuy nhiên, phần lớn lượng dầu “biến mất” lại không được thu hồi triệt để do bị khuếch tán, nhũ tương hóa, hoặc bám vào hạt rắn rồi lắng xuống đáy—từ đó trở thành nguồn ô nhiễm tiềm ẩn lâu dài. Ô nhiễm dầu khó nhận biết có thể phát sinh từ các rò rỉ nhỏ trong vận hành, nước đáy tàu, nước rửa trôi tại kho xăng dầu và bể chứa, hoạt động vận tải, hoặc nước mưa cuốn váng dầu từ bề mặt đô thị; đồng thời tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây chủ yếu nhìn vào sự cố tràn dầu trên biển hoặc trên sông, tạo khoảng trống trong nhận thức, quy hoạch và thực thi chính sách.

Tại Quảng Ninh—nơi có khai thác khoáng sản, vận tải thủy, du lịch và công nghiệp ven biển phát triển mạnh—nguy cơ ô nhiễm dầu trong môi trường nước là đặc biệt cao. Vì vậy, nghiên cứu “Ô nhiễm dầu khó nhận biết và đề xuất giải pháp quản lý” được thực hiện nhằm khắc phục khoảng trống khoa học và quản lý, làm rõ cơ chế phát sinh và đặc điểm của dạng ô nhiễm khó nhận biết, đánh giá hiện trạng năng lực phòng ngừa–ứng phó sự cố tràn dầu tại Việt Nam và mức độ ô nhiễm dầu khó nhận biết tại Quảng Ninh. Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý khả thi, góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm dầu và hướng tới bảo vệ bền vững môi trường nước, hệ sinh thái và sinh kế cộng đồng ven biển.