Trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tình hình thời tiết, thiên tai trên phạm vi cả nước nói chung và trên địa bàn tỉnh Lào Cai nói riêng diễn biến ngày càng phức tạp, cực đoan, khó lường; nhiều loại hình thiên tai xảy ra đồng thời hoặc liên tiếp, gây thiệt hại về người, tài sản, sản xuất, kết cấu hạ tầng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống Nhân dân.

Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra nhiều đợt thiên tai như mưa lớn, mưa đá, dông, lốc…; làm 14 người bị thương, 11 nhà bị sập đổ, 05 nhà bị hư hỏng nặng, trên 5.000 ngôi nhà bị tốc mái, thiệt hại trên 200 ha lúa, ngô, rau màu, nhiều công trình phụ trợ và tài sản khác của nhân dân; ước tính tổng thiệt hại khoảng 60 tỷ đồng.

Theo dự báo trong năm 2026 và các năm tiếp theo, thiên tai tiếp tục có xu hướng diễn biến phức tạp, bất thường, gia tăng về cường độ và mức độ rủi ro, nhất là các loại hình thiên tai như rét đậm, rét hại, mưa lớn, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, nắng nóng, hạn hán và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm khác

Tỉnh Lào Cai xác định công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm, cấp bách của cả hệ thống chính trị; thực hiện phương châm “chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương, hiệu quả”, lấy phòng ngừa là chính; phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương; thực hiện hiệu quả phương châm “bốn tại chỗ”, chủ động từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở.

Để nâng cao năng lực ứng phó, hạn chế thiệt hại do thiên tai, UBND tỉnh yêu cầu UBND các xã, phường tổ chức tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2025 và các đợt thiên tai đã xảy ra từ đầu năm 2026; làm rõ tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm và đề ra biện pháp khắcphục phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; hoàn thành trong tháng 5 năm 2026, báo cáo kết quả về Ban chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh (qua Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường) để tổng hợp.

Khẩn trương xây dựng, rà soát, cập nhật Kế hoạch phòng, chống thiên tai năm 2026; Phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai; phương án bảo đảm an toàn dân cư, công trình, cơ sở hạ tầng thiết yếu trên địa bàn; trong đó phải xác định cụ thể: Các khu vực trọng điểm, xung yếu, có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, chia cắt giao thông; Số hộ dân có nguy cơ bị ảnh hưởng, phương án sơ tán, di dời dân, nhất là người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và các đối tượng dễ bị tổn thương; Địa điểm sơ tán, lực lượng hỗ trợ, phương tiện, hậu cần, nhu yếu phẩm thiết yếu; Phương án bảo đảm thông tin liên lạc, y tế, an ninh trật tự, giao thông, điện, nước sinh hoạt trong tình huống xảy ra thiên tai.

Thường xuyên kiểm tra, rà soát các công trình thủy lợi, đê điều, kè, hồ đập, công trình phòng, chống thiên tai, khu dân cư ven sông suối, ngầm tràn, các điểm có nguy cơ mất an toàn; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý các vị trí xung yếu, sự cố phát sinh, không để bị động, bất ngờ. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đê điều, lòng sông, bãi sông, suối; kiên quyết ngăn chặn, xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, hành lang thoát lũ, san lấp, lấn chiếm sông, suối, tập kết vật liệu, xây dựng công trình trái phép gây cản trở dòng chảy, gia tăng nguy cơ sạt lở, ngập úng.

Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai đến cộng đồng dân cư; tổ chức tập huấn, diễn tập phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương, nhất là tại các khu vực thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập úng. Khi xảy ra thiên tai, tổ chức trực ban nghiêm túc; theo dõi chặt chẽ diễn biến tình hình; chủ động huy động lực lượng, vật tư, phương tiện ứng phó; kịp thời sơ tán người dân, cứu người, cứu tài sản, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, hỗ trợ ổn định đời sống Nhân dân; thực hiện chế độ báo cáo nhanh, đầy đủ, chính xác theo quy định.

Các địa phương chú trọng rà soát khu vực nguy cơ xảy ra sạt lở đất, lũ quét để chủ động phương án ứng phó.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo rà soát, kiểm tra an toàn công trình thủy lợi, hồ chứa, đập dâng, kè, đê điều và các công trình phòng, chống thiên tai thuộc phạm vi quản lý; hướng dẫn các địa phương, đơn vị chuẩn bị phương án bảo đảm an toàn công trình, vùng hạ du hồ chứa và khu vực trọng điểm xung yếu. Chỉ đạo phương án sản xuất nông nghiệp phù hợp với diễn biến thời tiết, thiên tai; chủ động phương án cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, khôi phục sản xuất nông nghiệp sau thiên tai; giảm thiểu thiệt hại đối với sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát, đề xuất phương án bố trí, sắp xếp dân cư ra khỏi khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; hướng dẫn thực hiện công tác bảo vệ môi trường, xử lý vệ sinh môi trường tại khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai. phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên, khoáng sản, sử dụng đất, xây dựng công trình có hành vi vi phạm, làm gia tăng nguy cơ thiên tai hoặc ảnh hưởng đến an toàn công trình phòng, chống thiên tai.  

Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu; chủ động nắm chắc tình hình sự cố, thiên tai trên địa bàn; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, trang thiết bị, vật tư sẵn sàng tham gia cứu hộ, cứu nạn, sơ tán dân, hỗ trợ địa phương khắc phục hậu quả thiên tai, nhất là tại các khu vực trọng điểm, xung yếu, vùng sâu, vùng xa, vùng thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất.

Đài Khí tượng thủy văn Lào Cai theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, khí tượng thủy văn; nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, đặc biệt là cảnh báo sớm mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất, rét đậm, rét hại, nắng nóng, hạn hán và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm; cung cấp kịp thời, đầy đủ bản tin dự báo, cảnh báo cho Ban chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và các cơ quan liên quan để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Sở Công Thương đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các chủ đầu tư, chủ quản lý, vận hành công trình thủy điện, cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản, bãi thải, hồ thải, hệ thống lưới điện và các cơ sở công nghiệp khác thuộc phạm vi quản lý thực hiện các quy định về phòng, chống thiên tai. Phối hợp với UBND các xã, phường và các doanh nghiệp, đơn vị liên quan xây dựng và triển khai phương án bảo đảm dự trữ, lưu thông, cung ứng xăng dầu, hàng hóa thiết yếu phục vụ Nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, khu vực có nguy cơ bị chia cắt, cô lập trong mùa mưa lũ; kịp thời tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo xử lý các khó khăn phát sinh trong lưu thông, phân phối hàng hóa.../.