Nông - Lâm - Ngư nghiệp
[ Đăng ngày (25/04/2026) ]
|
|
Bổ sung axit béo không no trong khẩu phần ăn của bò - Bài tổng quan
|
|
|
Axit béo không no (UFA) là axit béo chứa một hoặc nhiều liên kết đôi trong mạch carbon, vì vậy chúng tham gia mạnh mẽ vào nhiều quá trình chuyển hóa và góp phần điều hòa hoạt động chức năng của cơ thể động vật.
|
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, do sự hiện diện của các liên kết đôi nên UFA trong thức ăn có xu hướng bị oxy hóa trong điều kiện bảo quản và chế biến. Riêng ở gia súc nhai lại (GSNL), UFA còn có nguy cơ bị hydro hóa (bão hòa hóa) trong môi trường dạ cỏ nhờ các điều kiện và cơ chế lên men do vi sinh vật dạ cỏ tạo ra, làm giảm lượng UFA thực sự đi vào các phần sau của đường tiêu hóa. Từ thực tế đó, việc bổ sung UFA cho bò đã được quan tâm như một hướng can thiệp nhằm cải thiện sức khỏe và sinh sản, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng, nâng cao chất lượng sản phẩm (thịt và sữa) cũng như giảm phát thải khí methane.
Trên cơ sở các bằng chứng nghiên cứu, việc đưa UFA vào khẩu phần của bò được xem là có tiềm năng tác động đồng thời đến nhiều mặt của chăn nuôi, trước hết thông qua thay đổi chuyển hóa tại dạ cỏ và đáp ứng sinh lý ở vật nuôi. Bài tổng quan này hệ thống hóa các khía cạnh liên quan đến UFA như phân loại, vai trò/ chức năng sinh học và các nguồn nguyên liệu giàu UFA trong thực liệu. Đồng thời, bài cũng tổng hợp các kết quả khoa học nhằm làm rõ xu hướng biến đổi của các chỉ tiêu: sức khỏe, sức sinh sản, chất lượng thịt và năng suất–chất lượng sữa, cùng với mức phát thải methane từ dạ cỏ khi bổ sung UFA.
Bên cạnh lợi ích tiềm năng, việc bổ sung UFA vẫn đối mặt với nhiều thách thức do đặc tính dễ bị oxy hóa và nguy cơ bị vi sinh vật dạ cỏ chuyển hóa theo hướng bão hòa. Vì vậy, tối ưu hiệu quả của UFA cần xem xét đồng bộ liều lượng, dạng bổ sung, phương thức xử lý/ bảo vệ và điều kiện khẩu phần để giảm mất mát tại dạ cỏ và tăng khả năng phát huy tác dụng ở giai đoạn tiêu hóa sau. Trên nền tảng tổng hợp tài liệu, bài viết cũng phân tích các nguyên nhân gây hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm tối đa hóa lợi ích của việc bổ sung UFA, hướng tới nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm tác động môi trường trong sản xuất bò. |
ntdinh
Theo Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam 2025, 23(5): 652-662 |