Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, địa phương đang cơ cấu lại cây trồng theo từng vùng, từng tiểu vùng sinh thái, ưu tiên rau, hoa, quả, dược liệu và sản phẩm có lợi thế cạnh tranh. Ngành chức năng đang tập trung phát triển nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, mã vùng trồng; chuyển từ chuỗi cung ứng sang chuỗi giá trị ngành hàng, đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ lớn. 

Đến nay, tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt 1.048.663 ha, trong đó diện tích cây hàng năm 425.790 ha, cây lâu năm 622.873 ha. Tổng sản lượng lương thực 1.392.779 tấn, giá trị thu nhập bình quân trên 1 ha đất trồng trọt khoảng 195 triệu đồng/năm. Hơn một năm qua, toàn tỉnh chuyển đổi khoảng 21.660 ha tổng diện tích cây trồng các loại. Tuy nhiên, diện tích cây trồng kém hiệu quả với thu nhập dưới 50 triệu đồng/ha/năm vẫn còn chiếm khoảng 7,2% tổng diện tích canh tác toàn tỉnh, tương đương khoảng 58.200 ha. 

Lâm Đồng là địa phương có diện tích trồng thanh long lớn nhất cả nước với sản lượng khoảng 600 nghìn tấn/năm. Diện tích thanh long của tỉnh liên tục giảm, từ 33.730 ha vào năm 2020, đến nay chỉ còn khoảng 25.800 ha. Tại nhiều địa phương, nhiều vườn thanh long sinh trưởng kém, năng suất thấp và không còn khả năng tái đầu tư nên người dân đã chủ động chặt bỏ để chuyển sang trồng các loại cây khác. 

Tình trạng phát triển diện tích thanh long còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch đồng bộ, dẫn đến cung vượt cầu trong một số thời điểm, gây áp lực lớn lên thị trường, có thời điểm giá giảm sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người sản xuất. Bên cạnh đó, đầu ra của thanh long còn phụ thuộc vào một số thị trường xuất khẩu truyền thống, khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch còn hạn chế, việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ... 

Từ thực tế đó, việc nghiên cứu, định hướng và triển khai chuyển đổi thanh long sang các cây trồng phù hợp hơn là yêu cầu cấp thiết. Tỉnh đang định hướng đẩy mạnh chuyển đổi những diện tích thanh long kém hiệu quả sang các loại cây trồng phù hợp hơn như: chanh leo, dứa, táo… gắn với nhu cầu thị trường và điều kiện thổ nhưỡng, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững. 

Trong đó, mãng cầu được đánh giá có ưu điểm dễ trồng, phù hợp nhiều loại đất, cho thu nhập ổn định khoảng 80–90 triệu đồng/ha/năm. Chanh dây có tiềm năng xuất khẩu lớn, đã hình thành vùng trồng và chuỗi liên kết bước đầu. Dừa là cây dài ngày, thích hợp vùng đất cát ven biển, có thể trồng xen trong giai đoạn đầu để tạo thu nhập.

Lâm Đồng triển khai linh hoạt, hiệu quả trong việc lồng ghép kế hoạch phát triển các vùng chuyên canh cây công nghiệp và cây ăn quả chủ lực, tập trung nghiên cứu sản xuất, nhập nội sử dụng các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trên từng vùng chuyên canh, lựa chọn, chuyển giao các loại hình công nghệ phù hợp với từng đối tượng cây trồng và trình độ tiếp cận, ứng dụng của người sản xuất từng khu vực để đạt hiệu quả cao nhất.  

Tỉnh tiếp tục cơ cấu lại ngành trồng trọt, phát triển sản phẩm cho năng suất ổn đinh. 

Thực hiện chiến lược phát triển trồng trọt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, ngành nông nghiệp tỉnh xác định mục tiêu chuyển đổi diện tích cây trồng hiệu quả thấp 50 triệu đồng/ha/năm sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, phấn đấu đến năm 2030 giảm diện tích xuống còn dưới 40.000 ha.

Năm 2026, tỉnh Lâm Đồng phấn đấu xây dựng nền nông nghiệp với trọng tâm là nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao với các chuỗi sản xuất nông-công nghiệp chế biến, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, phấn đấu giá trị sản xuất bình quân trên đơn vị diện tích đạt 207 triệu đồng/ha.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tiếp tục cơ cấu lại ngành trồng trọt, phát triển kinh tế nông nghiệp hiệu quả cao, quy mô lớn có giá trị gia tăng cao được chú trọng, nhất là các sản phẩm chủ lực như rau, hoa, cà phê, hồ tiêu, cây dược liệu, cây ăn quả (sầu riêng, bơ, chanh dây, thanh long, nho…). 

Cùng với đó, hình thành vùng chuyên canh; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; gắn kết nông nghiệp với công nghiệp chế biến, thúc đẩy cơ giới, tự động hóa, hiện đại hóa trong toàn chuỗi cung ứng. Tại các vùng trọng điểm canh tác các loại cây công nghiệp dài ngày cần tái canh diện tích cà phê già cỗi bằng giống mới chất lượng cao hoặc chuyển sang các cây trồng có giá trị kinh tế như: sầu riêng, mắc ca, bơ và các loại giống trà chất lượng cao, dâu tằm gắn với chế biến sâu. 

Theo UBND tỉnh, việc nghiên cứu, xây dựng phương án chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả có giá trị sản xuất dưới 50 triệu đồng/ha/năm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đáp ứng nhu cầu thị trường, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, góp phần phát triển ngành nông nghiệp toàn diện, hiện đại và bền vững. Trên cơ sở đánh giá tiềm năng trên địa bàn các xã, phường, đặc khu, xác định từng đối tượng, diện tích và khu vực canh tác kém hiệu quả cần chuyển đổi, lựa chọn các loại cây trồng thay thế phù hợp, bảo đảm tính khả thi và đạt hiệu quả cao./.