Trong đó, nhiều hồ như An Biên, Tiên Nga, Dư Hàng, Sen vốn giữ vai trò quan trọng trong dự trữ nước, điều hòa khí hậu, giảm ngập úng và tạo cảnh quan đô thị, nay có xu hướng trở thành “điểm nóng” về ô nhiễm hữu cơ và phú dưỡng. Riêng hồ Tiên Nga được xem là minh chứng rõ nét khi các chỉ tiêu ô nhiễm hữu cơ (BOD(_5), COD) và nồng độ các chất dinh dưỡng (N, P) vượt giới hạn cho phép theo Quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước mặt, từ đó đặt ra yêu cầu phải có giải pháp can thiệp mang tính cấp bách (Lê Thị Hồng Vân và cs., 2022).

Để ứng phó với thách thức này, các giải pháp dựa vào tự nhiên—tiêu biểu là công nghệ xử lý bằng thực vật thủy sinh—ngày càng được quan tâm nhờ các ưu điểm như chi phí thấp, thân thiện môi trường và dễ tích hợp vào không gian cảnh quan hiện hữu (Ahmad J. et al., 2017). Công nghệ này dựa trên sự phối hợp của nhiều cơ chế: thực vật vừa trực tiếp hấp thu dinh dưỡng (N, P) để tăng sinh khối, vừa đóng vai trò màng lọc sinh học thông qua hệ rễ dày đặc giúp giữ lại cặn lơ lửng. Đồng thời, vùng rễ còn hình thành môi trường vi sinh đặc thù, thúc đẩy quá trình khoáng hóa các chất hữu cơ nhờ hoạt động của cộng đồng vi sinh vật (Arivukkarasu & Sathyanathan, 2023). Nhờ vậy, hệ thống bè nổi trồng thực vật thủy sinh có tính linh hoạt cao, có thể xử lý nước tại chỗ và góp phần cải thiện cảnh quan đô thị theo hướng bền vững.

Trong các loài thực vật thủy sinh tiềm năng, cây Bách thủy tiên (Echinodorus cordifolius L.) được lựa chọn cho nghiên cứu này bởi tốc độ sinh trưởng nhanh, khả năng tạo sinh khối lớn, hệ rễ phát triển mạnh mẽ và sức chịu đựng tốt trong môi trường nước giàu dinh dưỡng—từ đó kỳ vọng hấp thu hiệu quả các chất ô nhiễm (Võ Thị Phương Thảo và cs., 2023; Nguyễn Tiến Đạt và cs., 2025). Dù cây Bách thủy tiên có lợi thế về nguồn giống địa phương và tiềm năng thẩm mỹ, hiệu quả xử lý của loài trên mô hình bè nổi cho hồ đô thị tại Việt Nam, đặc biệt khu vực Hải Phòng, vẫn là khoảng trống cần được làm rõ. Vì vậy, nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá khả năng xử lý các chỉ tiêu ô nhiễm chính trong nước hồ Tiên Nga bằng hệ thống bè nổi trồng cây Bách thủy tiên. Kết quả cho thấy bè nổi đạt hiệu suất trung bình đối với BOD(_5) (48,1%), COD (46,4%), tổng nitơ (TN) (70,8%) và tổng phốt pho (TP) (68,5%), đồng thời cải thiện đáng kể các chỉ số vật lý (độ đục, pH); đặc biệt, nồng độ ôxy hòa tan và TP sau xử lý đạt mức B theo QCVN 08:2023/BTNMT. Mặc dù COD và TN sau xử lý vẫn còn ở mức cao, kết quả nghiên cứu vẫn khẳng định Bách thủy tiên là giải pháp tiềm năng và có hiệu quả trong việc góp phần nâng cao chất lượng nước cho các hồ đô thị ô nhiễm tại Hải Phòng và các khu vực có điều kiện tương tự.