Việt Nam đang chịu ảnh hưởng rõ rệt từ các thay đổi của hệ thống khí hậu, kéo theo hệ quả lan tỏa tới nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội, trong đó du lịch là ngành đặc biệt nhạy cảm. Theo kịch bản BĐKH của Bộ Tài nguyên và Môi trường (phiên bản cập nhật năm 2020), xu thế biến đổi trong thế kỷ XXI thể hiện qua các nhóm chỉ tiêu gồm nhiệt độ (nhiệt độ trung bình năm, theo mùa và nhiệt độ cực trị), lượng mưa (mưa năm, mưa theo mùa, mùa khô/mùa mưa và mưa cực trị) và các hiện tượng cực đoan như bão và áp thấp nhiệt đới, số ngày rét đậm/rét hại, số ngày nắng nóng và hạn hán (Cục BĐKH, 2020).

Ở bối cảnh miền núi phía Bắc, các kịch bản khí hậu cho thấy nguy cơ bất lợi có xu hướng gia tăng. Tại Lào Cai, giai đoạn 1961–2018 ghi nhận nhiệt độ trung bình năm và cả nhiệt độ cao nhất, thấp nhất đều có xu thế tăng. Theo kịch bản RCP4.5, nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,6–0,7% (2016–2035) và lên 1,7–1,8% (2046–2065), đến 2080–2099 có thể tăng mạnh 2,3–2,6%; với RCP8.5, mức tăng diễn biến mạnh hơn, từ 0,9–1,1% (2016–2035) và đạt khoảng 4,0–4,5% vào cuối thế kỷ. Cùng với đó, lượng mưa cũng tăng theo các kịch bản: RCP4.5 dự báo giữa thế kỷ tăng 8,2% và cuối thế kỷ khoảng 9,3%; RCP8.5 tăng lần lượt khoảng 5,9% và 12,6%. Đáng chú ý, lượng mưa một ngày lớn nhất và 5 ngày lớn nhất có xu hướng tăng; đến cuối thế kỷ, mức tăng có thể đạt 20–30% (RCP4.5), làm gia tăng rủi ro lũ lụt, sạt lở và gây gián đoạn hoạt động du lịch.

Sa Pa là điểm đến nổi tiếng của vùng Tây Bắc, hình thành và phát triển khoảng 120 năm nhờ cảnh quan đặc trưng và bản sắc văn hóa đa dạng. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động du lịch nơi đây phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên sẵn có nên dễ bị tổn thương trước BĐKH: xu thế tăng nhiệt độ có thể làm thay đổi mùa du lịch, giảm số ngày lạnh và ngày có tuyết, từ đó suy giảm sức hút của các hoạt động gắn với mùa đông; trong khi đó, lượng mưa lớn hơn và phân bố không đều làm tăng nguy cơ lũ lụt, sạt lở, đe dọa an toàn du khách và gây thiệt hại cơ sở hạ tầng. Không chỉ dừng ở thay đổi điều kiện khai thác, các biến động nhiệt–mưa còn tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học, nguồn nước và xói mòn đất, dẫn đến biến đổi cấu trúc cảnh quan và hệ sinh thái. Vì vậy, nghiên cứu tập trung vào (i) đánh giá ảnh hưởng của BĐKH đến hoạt động du lịch tại thị xã Sa Pa và (ii) đề xuất giải pháp phát triển bền vững cho du lịch địa phương; trong đó sử dụng các phương pháp thu thập và đánh giá số liệu, điều tra xã hội học, so sánh, đánh giá tổng hợp và phân tích hệ thống. Kết quả cho thấy BĐKH tác động đến cảnh quan du lịch, hạ tầng dịch vụ, môi trường và loại hình du lịch, từ đó kiến nghị các nhóm giải pháp thích ứng: (1) quy hoạch và quản lý; (2) nâng cao chất lượng công tác cảnh báo thiên tai; (3) đẩy mạnh tuyên truyền nhằm thay đổi nhận thức của người dân về vai trò và sự cần thiết của các vấn đề liên quan đến BĐKH.