Ngoại hành tinh LHS 3844b, có kích thước chỉ nhỉnh hơn Trái Đất, quay quanh một sao lùn đỏ cách chúng ta khoảng 48,5 năm ánh sáng. Khác với hành tinh của chúng ta, nó bị khóa thủy triều — tức là một nửa luôn hướng về ngôi sao (mặt ngày), còn nửa kia chìm trong bóng tối vĩnh viễn (mặt đêm).

Sự phân chia này tạo ra điều kiện cực đoan: phía ngày có thể đạt nhiệt độ từ 1.000–2.000 Kelvin, trong khi phía đêm lạnh gần mức không tuyệt đối. Trong thời gian dài, các nhà khoa học cho rằng những môi trường như vậy không thể hỗ trợ sự sống. Tuy nhiên, quan điểm này đang dần thay đổi.

Thách thức định nghĩa “vùng sống được”

Nhóm nghiên cứu do Daisuke Noto tại Đại học Pennsylvania dẫn đầu cho rằng sự sống có thể tồn tại ngay cả trong những điều kiện tưởng chừng bất khả thi. Theo họ, dù chênh lệch nhiệt độ rất lớn, các hành tinh bị khóa thủy triều vẫn có thể hình thành những vùng có nhiệt độ ổn định nhờ sự phân bố lại nhiệt bên trong.

Đáng chú ý, các hành tinh kiểu này không hề hiếm. Nhiều thiên thể trong vũ trụ, đặc biệt là những hành tinh quay gần sao chủ, đều bị khóa thủy triều — tương tự như việc con người chỉ nhìn thấy một mặt của Mặt Trăng.

Mô phỏng “nội tạng” hành tinh

Để kiểm chứng giả thuyết, nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình phòng thí nghiệm thay vì quan sát trực tiếp. Họ tạo ra một hệ thống mô phỏng với chất lỏng có độ nhớt cao, kiểm soát nhiệt độ để tái hiện sự chênh lệch giữa mặt ngày và mặt đêm của hành tinh.

Kết quả cho thấy bên trong hành tinh có thể tồn tại một vòng tuần hoàn nhiệt ổn định: vật chất nóng dâng lên ở phía ngày, di chuyển sang phía đêm, nguội đi rồi chìm xuống và quay trở lại. Quá trình này diễn ra liên tục, giống như một “nhịp tim hành tinh”.

Không giống như lớp phủ phức tạp của Trái Đất, dòng chảy này ổn định và có thể dự đoán. Đặc biệt, nó có thể tạo ra các khu vực địa nhiệt cục bộ — nơi nhiệt độ không quá khắc nghiệt, mở ra khả năng tồn tại của môi trường sống.

Ý nghĩa cho tìm kiếm sự sống

Phát hiện này cho thấy khả năng sinh sống không chỉ phụ thuộc vào khoảng cách tới ngôi sao, mà còn liên quan đến động lực học bên trong hành tinh. Thậm chí, các quá trình này có thể tạo ra từ trường — yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sự sống khỏi bức xạ vũ trụ.

Quan trọng hơn, nghiên cứu buộc giới khoa học phải xem xét lại khái niệm “vùng có thể sống được”. Thay vì chỉ tìm kiếm những hành tinh giống Trái Đất, các nhà thiên văn giờ đây có thể hướng sự chú ý tới những thế giới “lệch chuẩn” nhưng vẫn tiềm năng.

Kết luận này mở ra một viễn cảnh đáng chú ý: sự sống trong vũ trụ có thể tồn tại ở nhiều nơi hơn chúng ta từng tưởng — ngay cả trên những hành tinh có một nửa cháy bỏng và nửa còn lại đóng băng vĩnh viễn.