Thời gian qua, trên địa bàn xã Mai Sơn nhiều mô hình trồng trọt theo hướng công nghệ cao như nhà kính, hệ thống tưới nhỏ giọt, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn đã được triển khai rộng rãi. Nhờ đó, năng suất và chất lượng nông sản ngày càng được nâng cao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường. Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, địa phương còn chú trọng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển các loại cây có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu. Đồng thời, các hợp tác xã và tổ hợp tác được khuyến khích tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, giúp người nông dân ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập.

Theo lãnh đạo UBND xã Mai Sơn, địa phương xác định rõ, muốn nâng cao thu nhập cho người dân thì phải thay đổi phương thức sản xuất, xã tập trung quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, khuyến khích áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ và công nghệ tưới tiết kiệm.

Các HTX được củng cố để làm cầu nối liên kết tiêu thụ, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. Năm 2025, xã duy trì trên 4.664 ha cây ăn quả; 25 ha xoài đạt VietGAP, 124 ha xoài và nhãn có mã số vùng trồng phục vụ truy xuất, xuất khẩu. Diện tích ứng dụng công nghệ cao khoảng 1.120 ha, 30 ha sản xuất theo hướng hữu cơ; gần 200 ha na và hơn 214 ha xoài được công nhận vùng sản xuất công nghệ cao.

Sản xuất chuyển sang vùng chuyên canh kiểm soát chất lượng; người dân áp dụng quy trình kỹ thuật, sử dụng tưới tiết kiệm, nhà lưới, nhà màng, chế phẩm sinh học, bẫy côn trùng và nhật ký điện tử để bảo đảm truy xuất nguồn gốc.

Cơ cấu cây trồng điều chỉnh theo lợi thế từng vùng, duy trì na, xoài, nhãn là chủ lực, mở rộng dâu tây, cà phê, rau, hoa an toàn; kỹ thuật chăm sóc được thực hiện theo khuyến cáo, hạn chế vật tư nông nghiệp, nâng năng suất và chất lượng nông sản. Chuyển đổi số trong nông nghiệp được triển khai đồng bộ; dữ liệu vùng trồng, sản lượng, quy trình sản xuất được cập nhật thường xuyên.

Nhiều sản phẩm áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, đưa lên các sàn Postmart, Voso và quảng bá qua mạng xã hội, giúp nông sản Mai Sơn mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc trung gian, tăng tính minh bạch và niềm tin của người tiêu dùng. Theo chia sẻ của người dân bản Nà Hạ, từng canh tác 5 ha ngô, sắn, mía với thu nhập bấp bênh. Từ năm 2017, người dân chuyển sang trồng xoài ghép, nhãn ghép, na và đầu tư trồng dâu tây trong nhà lưới. Hệ thống tưới nhỏ giọt, quy trình bón phân hợp lý, sản xuất theo hướng hữu cơ và ghi chép nhật ký đầy đủ giúp vườn cây sinh trưởng ổn định, chất lượng quả đồng đều.

Từ  khi chuyển sang cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao, thu nhập tăng rõ rệt. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, được HTX liên kết tiêu thụ đảm bảo đầu ra. Mỗi năm gia đình thu lãi 500 - 600 triệu đồng.

Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao ở Mai Sơn gắn chặt với vai trò của HTX và doanh nghiệp. Toàn xã hiện có 9 doanh nghiệp, 65 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực; trong đó, nhiều HTX nông nghiệp tham gia sâu vào chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ.

Các HTX tổ chức cung ứng vật tư đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát quy trình và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm. Nhờ vậy, mối liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, siêu thị, chuỗi cửa hàng nông sản sạch được củng cố, giảm tình trạng “được mùa rớt giá”. Sản xuất nông nghiệp của xã được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hạ tầng và công nghiệp chế biến.

Trên địa bàn có các nhà máy chế biến hoạt động ổn định, góp phần tiêu thụ sản phẩm và tạo việc làm cho lao động địa phương. Sự hiện diện của các cơ sở chế biến giúp nâng cao giá trị nông sản, giảm áp lực tiêu thụ trong thời điểm thu hoạch rộ, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ. Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nông nghiệp công nghệ cao ở Mai Sơn vẫn đối mặt không ít khó khăn như sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi thiếu bền vững; hạ tầng tưới tiêu, bảo quản, sơ chế chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực quản trị của một số HTX còn hạn chế, việc tuân thủ quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ chưa đồng đều. Bên cạnh đó thiếu chế biến sâu khiến giá nông sản phụ thuộc thị trường tươi, tiềm ẩn rủi ro khi cung vượt cầu.

Xã Mai Sơn bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 với quyết tâm khẳng định vị thế vùng trọng điểm nông nghiệp của tỉnh. Trước đó, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng bộ xã xác định phát triển nông nghiệp bền vững, ứng dụng công nghệ cao là khâu đột phá; tập trung xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo tiêu chuẩn, gắn với thị trường và chế biến.

Các chỉ tiêu về diện tích cây ăn quả, vùng VietGAP, hữu cơ, vùng công nghệ cao được cụ thể hóa trong nghị quyết; quy hoạch sản xuất được rà soát, điều chỉnh phù hợp thổ nhưỡng, khí hậu và nhu cầu thị trường, làm nền tảng tổ chức lại sản xuất theo hướng hiện đại.

Việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất đang tạo động lực quan trọng để xã Mai Sơn phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Những mô hình sản xuất hiệu quả không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ canh tác truyền thống sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường.

Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích nông dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, mở rộng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị sản phẩm. Đồng thời, địa phương còn đẩy mạnh việc xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ. Với những định hướng căn cơ, lâu dài, xã Mai Sơn đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế của tỉnh Sơn La.