Lượng nhựa bị thất lạc trong đại dương đã được tìm thấy – chúng biến thành các hạt siêu nhỏ và hiện có mặt ở khắp mọi nơi, từ nước biển đến cơ thể người. Ảnh: Shutterstock

Tìm thấy rác thải nhựa bị mất tích trong đại dương

Các nhà khoa học đã phát hiện ra một điều đáng ngạc nhiên ở Đại Tây Dương. Phần lớn ô nhiễm nhựa có thể không còn nhìn thấy được nữa. Thay vào đó, chúng tồn tại dưới dạng nhựa nano, những hạt nhỏ đến mức chỉ đo được bằng phần tỷ của mét.

"Ước tính này cho thấy lượng nhựa dạng hạt nano trôi nổi ở khu vực đại dương này nhiều hơn lượng nhựa vi mô hoặc vĩ mô trôi nổi ở Đại Tây Dương hoặc thậm chí trên toàn bộ các đại dương trên thế giới!", Helge Niemann, nhà nghiên cứu tại NIOZ và giáo sư địa hóa học tại Đại học Utrecht, cho biết. Giữa tháng 6, ông đã nhận được khoản tài trợ 3,5 triệu euro để tiếp tục nghiên cứu về nhựa nano và điều gì cuối cùng sẽ xảy ra với chúng.

Hé lộ những hạt nhựa siêu nhỏ

Để thu thập dữ liệu, Sophie ten Hietbrink, sinh viên cao học của Đại học Utrecht, đã dành bốn tuần trên tàu nghiên cứu RV Pelagia. Con tàu di chuyển từ quần đảo Azores đến thềm lục địa châu Âu, nơi cô thu thập các mẫu nước tại 12 địa điểm khác nhau.

Mỗi mẫu đều được lọc kỹ lưỡng để loại bỏ bất cứ thứ gì lớn hơn một micromet. Phần còn lại chứa các hạt nhỏ nhất. "Bằng cách sấy khô và nung nóng phần vật liệu còn lại, chúng tôi đã có thể đo các phân tử đặc trưng của các loại nhựa khác nhau trong phòng thí nghiệm Utrecht, sử dụng phương pháp đo phổ khối lượng", Ten Hietbrink giải thích.

Ước tính thực tế đầu tiên về lượng nanoplastic trong đại dương

Các nghiên cứu trước đây đã xác nhận sự tồn tại của các hạt nhựa nano trong nước biển, nhưng chưa ai có thể tính toán được chính xác lượng chúng có trong đó. Nghiên cứu này đánh dấu lần đầu tiên các nhà khoa học đưa ra được một ước tính có ý nghĩa.

Niemann lưu ý rằng bước đột phá này có được nhờ sự kết hợp giữa nghiên cứu đại dương với chuyên môn từ khoa học khí quyển, bao gồm cả đóng góp từ nhà khoa học Dusân Materic thuộc Đại học Utrecht.

27 triệu tấn nhựa vô hình

Khi nhóm nghiên cứu mở rộng phạm vi đo đạc của họ trên khắp Bắc Đại Tây Dương, kết quả thật đáng kinh ngạc. Họ ước tính rằng chỉ riêng khu vực này đã có khoảng 27 triệu tấn hạt nhựa nano đang trôi nổi.

Phát hiện này cuối cùng có thể giải thích một bí ẩn tồn tại lâu nay. Các nhà khoa học đã phải vật lộn để thống kê tất cả lượng nhựa từng được sản xuất. Phần lớn trong số đó dường như đã biến mất. Nghiên cứu này cho thấy một phần lớn đã bị phân hủy thành các hạt nhỏ li ti và hiện đang lơ lửng khắp đại dương.

Hạt nhựa nano xâm nhập đại dương như thế nào?

Những hạt nhựa siêu nhỏ này đến từ nhiều nguồn khác nhau. Các mảnh vụn nhựa lớn hơn có thể bị phân mảnh theo thời gian do ánh sáng mặt trời. Các con sông cũng mang các hạt nhựa từ đất liền ra biển.

Một con đường khác đến từ khí quyển. Các hạt nhựa nano có thể di chuyển trong không khí và rơi xuống đại dương cùng với mưa hoặc lắng trực tiếp xuống bề mặt nước thông qua một quá trình được gọi là lắng đọng khô.

Rủi ro tiềm tàng đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người

Sự hiện diện rộng rãi của các hạt nhựa nano đang gây ra những lo ngại nghiêm trọng. Niemann chỉ ra rằng những hạt này đủ nhỏ để xâm nhập vào các sinh vật sống.

"Người ta đã biết rằng các hạt nhựa nano có thể thâm nhập sâu vào cơ thể chúng ta. Chúng thậm chí còn được tìm thấy trong mô não", ông nói. Vì hiện nay người ta biết rằng chúng có mặt khắp đại dương, nên chúng có khả năng di chuyển qua toàn bộ chuỗi thức ăn, từ vi sinh vật đến cá và cuối cùng là đến con người. Tác động đầy đủ của chúng đối với hệ sinh thái và sức khỏe vẫn chưa rõ ràng và cần nghiên cứu thêm.

Những điều các nhà khoa học vẫn chưa biết

Vẫn còn những khoảng trống quan trọng trong kiến ​​thức. Các nhà nghiên cứu không phát hiện ra một số loại nhựa thông dụng, chẳng hạn như polyetylen hoặc polypropylen, ở kích thước hạt nhỏ nhất.

"Rất có thể những hạt nano nhựa đó đã bị che khuất bởi các phân tử khác trong nghiên cứu," Niemann nói. Nhóm nghiên cứu cũng muốn xác định xem liệu nồng độ nanoplastic tương tự có tồn tại ở các đại dương khác hay không. Những dấu hiệu ban đầu cho thấy điều này có thể xảy ra, nhưng cần nghiên cứu thêm.

Phòng ngừa có thể là giải pháp duy nhất

Mặc dù phát hiện này lấp đầy một khoảng trống quan trọng trong việc hiểu biết về ô nhiễm đại dương, nó cũng cho thấy một thực tế khó khăn. Những hạt này quá nhỏ và phân bố quá rộng để có thể loại bỏ.