Khoản 7 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam quy định: “Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa học được thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào”. Theo đó, Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam đưa ra hai dấu hiệu của tác phẩm là: sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, khoa học và được thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào.
Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ về những hành vi xâm phạm quyền tác giả, những hành vi phổ biến trong xâm phạm quyền tác giả, trong đó có liên quan đến tác phẩm kiến trúc bao gồm các nội dung sau:
Thứ nhất, sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này. Hành vi thường thấy là sao chép bản vẽ thiết kế xây dựng trong đó có phần thiết kế kiến trúc mà không có ý kiến của cá nhân, tổ chức giữ quyền tác giả.
Thứ hai, sản xuất, lắp ráp, biến đổi, phân phối, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc cho thuê thiết bị khi biết hoặc có cơ sở để biết thiết bị đó làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. Hành vi thường thấy là lấy bản vẽ thiết kế xây dựng, trong đó có phần thiết kế kiến trúc đem kinh doanh thương mại tại các trang website, mạng xã hội, trên môi trường mạng internet, tại văn phòng các công ty thương mại liên quan đến xây dựng mà không có ý kiến của cá nhân, tổ chức giữ quyền tác giả.
Nghiên cứu đã tập trung phân tích các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ qua các giai đoạn triển khai và các quy định liên quan về bảo hộ tác phẩm kiến trúc. Thực tế cho thấy, đã có những quy định, hướng dẫn cụ thể, chi tiết hơn so với các luật trước đó góp phần bảo vệ quyền lợi của các tác giả kiến trúc. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được giải quyết như việc xác định tính sáng tạo của tác phẩm kiến trúc, quy định về năng lực hành nghề của tác giả sáng tạo tác phẩm kiến trúc, vấn đề bảo vệ quyền lợi của tác giả trước những hành vi vi phạm xâm phạm quyền tác giả, quy định về quyền tác giả và quyền sở hữu, sử dụng đối với sản phẩm, tác phẩm kiến trúc đặt trong bối cảnh hợp đồng tư vấn xây dựng, trong hoạt động đầu tư xây dựng, về tác phẩm kiến trúc khuyết danh... Kiến nghị để hoàn thiện hơn nữa khung pháp lý về bảo hộ tác phẩm kiến trúc, cần có những nghiên cứu sâu hơn về thực tiễn thi hành luật, đồng thời bổ sung, sửa đổi một số quy định để phù hợp với đặc thù của tác phẩm kiến trúc, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư xây dựng và phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế - xã hội. |