Ngày 27 tháng 1 năm 2026 – Trong thế giới công nghệ, nhiều người chỉ biết đến những tên tuổi như Nvidia, Intel, Apple hay TSMC khi nhắc tới chip AI. Nhưng đằng sau những con chip mạnh mẽ ấy là một công ty ít được biết đến hơn nhưng có vai trò quyết định: ASML Holdings, doanh nghiệp Hà Lan sản xuất những cỗ máy quan trọng mà không có nó thì không thể tạo ra chip AI hiện đại.

Một hệ thống EUV lithography cỡ lớn của ASML đang được lắp đặt trong phòng sạch. Nguồn: ASML

Máy in chip EUV – trái tim của công nghệ bán dẫn

ASML không tự thiết kế hay sản xuất chip như các hãng như Nvidia hay Apple. Thay vào đó, công ty làm ra những máy khắc quang học cực tím (EUV lithography) – các thiết bị vốn được xem là máy “in” chip AI do khả năng khắc những mạch siêu nhỏ lên chất bán dẫn với độ chính xác nanomet.

Các máy EUV do ASML sản xuất có thể giá lên tới hàng trăm triệu USD mỗi chiếc, nặng nhiều tấn và chứa hàng chục ngàn linh kiện cực kỳ tinh vi. Chúng sử dụng ánh sáng với bước sóng chỉ 13,5 nanomet để “in” các mẫu mạch phức tạp lên bề mặt silicon – yếu tố nền tảng để tạo ra những chip AI thế hệ mới nhất có hiệu năng cao và hiệu quả năng lượng tốt.

ASML – “người giữ chìa khóa” cho mọi chip AI

Trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, ASML đang kiểm soát gần như toàn bộ thị trường máy EUV tiên tiến, chiếm tới gần 100 % sản lượng công suất thiết bị này được sử dụng để sản xuất các chip cao cấp. Điều đó có nghĩa là mọi công ty sản xuất chip AI – từ TSMC tới Samsung hay Intel – đều phải phụ thuộc vào các máy của ASML để sản xuất các bóng bán dẫn tiên tiến nhất.

Sự phụ thuộc này khiến ASML trở thành lá bài chiến lược quan trọng trong cả khoa học – kỹ thuật lẫn địa chính trị, vì các chính phủ và doanh nghiệp trên thế giới đều cạnh tranh để đảm bảo quyền tiếp cận công nghệ chip tiên tiến nhất.

Nhu cầu tăng vọt trong kỷ nguyên AI

Những năm gần đây, nhu cầu về chip AI – được dùng trong trung tâm dữ liệu, điện toán hiệu năng cao và ứng dụng trí tuệ nhân tạo – tăng mạnh. Các nhà sản xuất chip đã lên kế hoạch chi hàng hàng trăm tỷ USD cho việc xây dựng và mở rộng các nhà máy, đồng nghĩa với việc **đặt hàng nhiều máy ASML EUV hơn”.

Trụ sở ASML, Veldhoven. Nguồn: ASML