Hiện nay, hàng nghìn vật thể nhân tạo đã ngừng hoạt động vẫn đang quay quanh Trái Đất. Khi các mảnh rác này rơi xuống, chúng có thể gây nguy hiểm cho con người và môi trường. Nhằm xác định chính xác hơn vị trí và quỹ đạo rơi của rác vũ trụ, các nhà nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins đã phát triển phương pháp theo dõi dựa trên dữ liệu địa chấn, cho phép cung cấp thông tin chi tiết gần như theo thời gian thực.

Theo Benjamin Fernando, tác giả chính của nghiên cứu, tần suất các vật thể tái xâm nhập khí quyển đang ngày càng gia tăng, trong khi các hệ thống hiện tại chưa thể xác minh chính xác nơi chúng rơi xuống hay mức độ phân rã của chúng. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Science ngày 22/1.

Nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm phương pháp này bằng cách phân tích quá trình rơi của mô-đun quỹ đạo tàu vũ trụ Thần Châu-15 (Trung Quốc) vào ngày 2/4/2024. Khi đi vào khí quyển với tốc độ Mach 25–30, vật thể tạo ra sóng xung kích truyền rung động xuống mặt đất và kích hoạt các máy đo địa chấn. Dựa trên dữ liệu từ 127 cảm biến ở miền Nam California, các nhà khoa học có thể tái dựng quỹ đạo, tốc độ, độ cao cũng như vị trí vỡ của mảnh vỡ, cho thấy quỹ đạo thực tế lệch khoảng 40 km so với dự đoán ban đầu bằng radar.

Ngoài nguy cơ va chạm, rác vũ trụ khi cháy trong khí quyển còn có thể phát tán các hạt độc hại, thậm chí là vật liệu phóng xạ, gây rủi ro cho sức khỏe và môi trường. Việc theo dõi chính xác và nhanh chóng sẽ giúp các cơ quan chức năng kịp thời cảnh báo, khoanh vùng và thu hồi các mảnh vỡ nguy hiểm.

Các nhà khoa học cho rằng dữ liệu địa chấn có thể trở thành công cụ bổ trợ quan trọng cho radar, giúp cải thiện đáng kể độ chính xác trong dự báo và ứng phó với rác vũ trụ. “Xác định vị trí rơi trong vài phút thay vì vài tháng có ý nghĩa rất lớn,” Fernando nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi phát triển thêm nhiều phương pháp theo dõi để đối phó với vấn đề ngày càng nghiêm trọng này.