Ở Việt Nam, đã có một số nghiên cứu và dự án kỹ thuật liên quan đến hệ thống báo hiệu hàng hải tại các khu vực như kênh Hà Nam (Hải Phòng) và một số tuyến luồng khác, chủ yếu tập trung vào việc lắp đặt các cảm biến thông minh để giám sát thông số của phao; toàn tuyến luồng Hải Phòng đề xuất lắp đặt hệ thống phao để dẫn tàu an toàn cho tuyến luồng hoặc việc thử nghiệm hệ thống VTS trên một số tuyến luồng hàng hải để giúp rút ngắn thời gian tàu hành trình và giảm thiểu phương tiện điều tiết, cảnh giới tại một số khu vực có rủi ro cao về tai nạn hàng hải. Tuy nhiên, các nghiên cứu này mới dừng lại ở phạm vi mô tả kỹ thuật và đánh giá hiện trạng, chưa đi sâu vào phân tích hiệu quả tổng thể của hệ thống báo hiệu dưới góc độ quản lý, vận hành và tích hợp công nghệ số.

Đối với khu vực cảng Sơn Dương - một trong những luồng hàng hải trọng điểm phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu của khu kinh tế Vũng Áng Hà Tĩnh, đến nay chưa có công trình khoa học nào chuyên biệt đánh giá hiệu quả hoạt động và đề xuất giải pháp nâng cấp hệ thống báo hiệu tại tuyến luồng hàng hải cảng Sơn Dương. Thực tế cho thấy, hệ thống báo hiệu tại đây còn tồn tại những hạn chế về tính đồng bộ, khả năng giám sát từ xa và độ tin cậy trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Từ thực tiễn đó, nghiên cứu tập trung phân tích toàn diện thực trạng hệ thống báo hiệu luồng hàng hải Sơn Dương, chỉ ra các bất cập trong công tác quản lý, bảo trì và vận hành, đồng thời đề xuất nhóm giải pháp kỹ thuật - quản lý mang tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Điểm mới của nghiên cứu là kết hợp giữa phân tích định lượng và đánh giá chuyên gia để xây dựng lộ trình hiện đại hóa hệ thống báo hiệu hàng hải phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần bảo đảm an toàn, giảm thiểu rủi ro tai nạn và hỗ trợ thực hiện thành công chiến lược biển Việt Nam đến năm 2030.

Cảng Sơn Dương thuộc Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) là cảng nước sâu quy mô lớn, giữ vai trò trung tâm trong phát triển công nghiệp nặng và logistics khu vực Bắc Trung Bộ. Tuyến luồng hàng hải Sơn Dương có chiều dài khoảng 9,0 km, độ sâu thiết kế từ -21,0 đến -23,5 m, chiều rộng đáy trung bình 280 - 320 m, được bảo vệ bởi hệ thống đê chắn sóng dài 5.243 m. Đây là luồng hàng hải quốc tế, 214 có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải tới 300.000 DWT, phục vụ trực tiếp hoạt động xuất nhập nguyên liệu của Tập đoàn Formosa Hà Tĩnh và các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Hiện nay, tuyến luồng nằm trong phạm vi quản lý của Cảng vụ Hàng hải Hà Tĩnh (Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam), chịu trách nhiệm điều tiết, giám sát và bảo đảm an toàn hàng hải trong vùng nước cảng biển Vũng Áng - Sơn Dương. Hệ thống báo hiệu hàng hải trên tuyến được đầu tư đồng bộ theo chuẩn IALA, bao gồm phao nổi, tiêu cố định, đèn tín hiệu, bảo đảm hoạt động dẫn tàu an toàn 24/24h. Cụ thể, các phao hàng hải có đường kính từ 2,4 - 3,0 m, sơn màu và đánh số theo quy phạm quốc tế, bố trí dọc luồng từ vùng biển hở đến khu bến. Đèn báo hiệu sử dụng công nghệ LED năng lượng mặt trời, có tầm hiệu lực 4 - 6 hải lý, chu kỳ chớp nháy đặc trưng theo từng loại báo hiệu.

Ngoài ra, đăng tiêu cố định trên đảo Sơn Dương và khu vực ven bờ hỗ trợ định hướng quang học cho tàu khi tiếp cận cầu cảng. Vùng đón, trả hoa tiêu được bố trí ngoài khơi với bán kính khoảng 1 hải lý từ điểm chuẩn SD-PS, kết hợp với các điểm neo chuyển tải và neo chờ cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận hành cảng trong mọi điều kiện thời tiết. Tuy nhiên, công tác bảo đảm an toàn hàng hải tại đây vẫn còn một số hạn chế: Thiếu thiết bị giám sát từ xa; hiệu suất chiếu sáng của một số phao giảm trong điều kiện bão, sóng lớn; công tác bảo trì, thay thế thiết bị chưa được tự động hóa. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống báo hiệu, hướng tới xây dựng mô hình quản lý thông minh, thân thiện môi trường và phù hợp chuẩn quốc tế, góp phần đảm bảo an toàn hàng hải, giảm rủi ro tai nạn và thúc đẩy phát triển bền vững cảng Sơn Dương trong giai đoạn tới.

Vì thế, nghiên cứu đã phân tích toàn diện hiện trạng và đề xuất 4 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống báo hiệu luồng hàng hải Sơn Dương, bao gồm: Tích hợp công nghệ AIS và Racon, triển khai hệ thống quản lý giao thông hàng hải VTS, hiện đại hóa công tác điều hành - quản lý báo hiệu và nâng cao năng lực nguồn nhân lực của đơn vị quản lý. Các giải pháp này giúp tăng cường khả năng giám sát, điều hành và cảnh báo an toàn theo thời gian thực, đồng thời giảm thiểu rủi ro tai nạn, tối ưu chi phí vận hành và nâng cao tính đồng bộ trong quản lý báo hiệu hàng hải. Kết quả nghiên cứu góp phần định hướng hiện đại hóa hạ tầng bảo đảm an toàn hàng hải, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của cảng Sơn Dương trong giai đoạn tới.