Tại Vĩnh Long, việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương. Nhiều mô hình sản xuất hiện đại đã được triển khai như hệ thống tưới tự động, canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, sử dụng thiết bị giám sát môi trường và ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nhờ đó, năng suất và chất lượng nông sản ngày càng được cải thiện, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng góp phần hình thành chuỗi giá trị bền vững cho ngành nông nghiệp. Các sản phẩm chủ lực như cam, bưởi, khoai lang hay chôm chôm từng bước khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.  Theo Sở Khoa học và Công nghệ, địa phương hiện đang quản lý, triển khai gần 400 nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp quốc gia, tỉnh, cơ sở.

Thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, trình độ nghiên cứu, ứng dụng của đội ngũ cán bộ, nhà khoa học địa phương ngày càng được nâng cao, có khả năng tiếp thu và làm chủ công nghệ tiên tiến, ứng dụng vào thực tiễn để phát triển kinh tế-xã hội.

Tiêu biểu phải kể đến công tác chọn lọc, lưu giữ, bảo tồn một số gien liên quan giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản có chất lượng cho sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tỉnh cũng đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ sinh học, ứng dụng và phát triển trong tuyển chọn, phục tráng, lai tạo, nhân giống cây trồng như nuôi cấy phôi, nuôi cấy mô dừa sáp; phục tráng giống đậu vồ, tỷ lệ nảy mầm 95%, năng suất 6 tấn/ha.

Qua nghiên cứu, Đại học Trà Vinh đã làm chủ được công nghệ sản xuất nấm đông trùng hạ thảo, tiến hành sản xuất thương mại ở dạng tươi và sấy khô. Đến nay, nông dân trong tỉnh sử dụng giống cấp xác nhận và giống chất lượng cao từ công nghệ gien với 80% diện tích sản xuất lúa; đồng thời, người dân bước đầu có thói quen sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học.

Bên cạnh đó, trường còn phối hợp nhóm nghiên cứu của Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nuôi cấy mô tế bào thực vật, Viện Di truyền nông nghiệp thực hiện đề tài “Nghiên cứu nhân giống dừa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào và kỹ thuật thâm canh dừa trồng giống nuôi cấy mô”. Kết quả, trường đã nghiên cứu thành công quy trình nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào.

Sau nhiều năm trồng khảo nghiệm, những cây dừa sáp nuôi cấy mô tế bào sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu ở Vĩnh Long và cho trái sáp có cơm dày, chất lượng tốt.

Tỉnh cũng đang tiếp tục hỗ trợ trường hoàn thiện quy trình nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào giai đoạn 2, kết hợp tuyển chọn, nhân giống dừa cao sản cho năng suất, chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu. Tỉnh Vĩnh Long có hơn 120.000 ha dừa, chiếm khoảng 50% diện tích dừa của cả nước, do vậy, những nghiên cứu khoa học, công nghệ về dừa của tỉnh giúp cải thiện sinh kế người dân và phát triển ngành dừa theo hướng hiện đại, bền vững.

Thực hiện Đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, năm 2024, tại tỉnh Vĩnh Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chọn Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ và Hợp tác xã nông nghiệp Phát Tài, xã Châu Thành, triển khai thực hiện mô hình thí điểm với diện tích 100 ha.

Trung tâm Khuyến nông quốc gia đánh giá, kết quả bước đầu cho thấy, các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp của tỉnh đã mang lại những lợi ích rõ rệt cả về các tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường. Lãnh đạo Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo cho biết, mô hình trồng lúa phát thải thấp được hợp tác xã triển khai với diện tích 50 ha, 46 thành viên tham gia, sử dụng giống lúa ST24, thời gian sinh trưởng 105 ngày.

Các thành viên hợp tác xã áp dụng phương thức sạ hàng theo cụm, lượng giống sử dụng chỉ 70 kg/ha. Kỹ thuật này giúp giảm lượng lúa giống, cây lúa phát triển thông thoáng, ít sâu bệnh. Hợp tác xã cũng đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất gồm lò sấy lúa, máy gặt đập liên hợp, máy bay phun thuốc bảo vệ thực vật, máy xay xát gạo, máy rê lúa, máy sạ hàng theo cụm.

Qua đó, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí lao động, hỗ trợ tốt cho việc triển khai quy trình kỹ thuật canh tác lúa tiên tiến, tưới ngập khô xen kẽ. Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long, hướng đến mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp tỉnh đang khuyến khích, vận động các địa phương nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp.

Khoa học, công nghệ, kinh tế số và chuyển đổi xanh là động lực cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững. Vì thế, thời gian tới, tỉnh tiếp tục tập trung đẩy nhanh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, chế biến sâu, cải thiện sinh kế người dân. Trong bối cảnh thị trường nông sản ngày càng cạnh tranh và yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm cũng như truy xuất nguồn gốc, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ được xem là giải pháp then chốt để nông nghiệp Vĩnh Long phát triển bền vững.

Đây không chỉ là hướng đi nhằm nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất truyền thống sang sản xuất hiện đại, chuyên nghiệp và thích ứng với xu thế chuyển đổi số. Khi khoa học công nghệ được ứng dụng sâu rộng trong toàn bộ chuỗi sản xuất, nông sản địa phương sẽ có thêm cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị và vươn xa hơn trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.