Bước chuyển mình của giáo dục Y khoa trong kỷ nguyên số

Đối với ngành Y học cổ truyền (YHCT) – một lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống lý luận đặc thù và thực hành lâm sàng phức tạp – việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tiếp cận tri thức mọi lúc mọi nơi mà còn hỗ trợ đắc lực trong tra cứu dược liệu, nghiên cứu bệnh án và thực hiện các thủ thuật chuyên môn.

Nghiên cứu mới đây của nhóm tác giả Lê Minh Hoàng và cộng sự thực hiện trên 227 sinh viên YHCT tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ (thực hiện từ tháng 04/2025 đến tháng 08/2025) đã phác thảo một bức tranh toàn cảnh về thực trạng này.

strong>Thực trạng ứng dụng: Phổ biến nhưng vẫn còn những "điểm nghẽn"

Nghiên cứu ghi nhận tỉ lệ sinh viên ứng dụng CNTT và chuyển đổi số ở mức khá cao, đạt 81,9% trong học tập lý thuyết và 75,3% trong thực hành lâm sàng. Một điểm đáng chú ý là sự gia tăng rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ theo năm học trong môi trường lâm sàng: từ 68,4% ở nhóm sinh viên năm 2-3 đã tăng lên đến 84,0% ở nhóm sinh viên năm 5-6.

Tuy nhiên, thói quen khai thác công cụ của sinh viên vẫn tập trung chủ yếu vào các nền tảng trực quan và phổ thông: Google Chrome (77,5%) và YouTube (66,1%) là những công cụ thống trị trong học tập lý thuyết; Trong thực hành lâm sàng, bên cạnh các trình duyệt tìm kiếm, ChatGPT (58,5%) đã bắt đầu khẳng định vai trò như một trợ thủ hỗ trợ học tập.

Những đóng góp cốt lõi và giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Đóng góp lớn nhất của công trình nghiên cứu này nằm ở việc chỉ ra những "khoảng trống" quan trọng mà các chương trình đào tạo hiện tại cần khỏa lấp:

Nhận diện sự hạn chế trong khai thác dữ liệu học thuật: Nghiên cứu chỉ ra một thực tế đáng quan ngại khi các nguồn dữ liệu học thuật chuyên sâu như PubMed (0,8%) hay các nền tảng AI mới như Gemini (0,4%) hầu như chưa được sinh viên khai thác trong học lý thuyết. Điều này phản ánh rào cản về kỹ năng tìm kiếm thông tin khoa học quốc tế và sự thiếu định hướng trong ứng dụng dữ liệu y khoa chuyên sâu.

Mối liên quan mật thiết giữa kỹ năng số và năng lực học tập: Nhóm tác giả đã chứng minh được rằng sinh viên có học lực giỏi - xuất sắc có tỉ lệ ứng dụng CNTT cao hơn rõ rệt (>77%) so với nhóm trung bình - yếu (54,3%). Điều này cho thấy ứng dụng công nghệ không chỉ là hỗ trợ mà còn phản ánh năng lực tiếp thu và vận dụng kiến thức của sinh viên.

Cơ sở thực tiễn cho việc đổi mới đào tạo: Từ kết quả khảo sát, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc tích hợp CNTT và chuyển đổi số vào chương trình đào tạo chính khóa. Việc đào tạo kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin khoa học một cách hệ thống là yêu cầu cấp bách để sinh viên không còn lúng túng khi tiếp cận các nguồn học thuật uy tín.

Kết quả nghiên cứu là một minh chứng khoa học quan trọng, cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc đổi mới đào tạo trong bối cảnh chuyển đổi số. Kết quả này giúp nhà trường và giảng viên có cái nhìn toàn diện để trang bị kỹ năng số bài bản cho sinh viên, giúp đội ngũ bác sĩ YHCT tương lai không chỉ vững chuyên môn mà còn làm chủ được công nghệ hiện đại trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Thông tin chi tiết về  nghiên cứu đăng trên Tạp chí Y Dược học Cần Thơ, Số 92/2025.