Trong đó, sản lượng nuôi trồng đạt 103.395 tấn, tăng 7,7% so với năm 2022 (Cục Thống kê Hải Dương, 2023). Để duy trì tính ổn định trong sản xuất cá nước ngọt, công tác quản lý sinh vật phù du trong ao nuôi là rất cần thiết. Ở các ao nuôi cá nước ngọt, vi tảo góp phần quan trọng vào năng suất, đồng thời tham gia vào quá trình cải thiện chất lượng nước: chúng hấp thụ nguồn nitrogen và phospho dư thừa trong môi trường, tạo ra oxy cho cá hô hấp; ngoài ra, vi tảo còn là nguồn thức ăn cho động vật phù du và cá giống (Brraich & Saini, 2015; Brown & Tucker, 2013; Martins và cs., 2016). Vì vậy, vi tảo được xem là mắt xích sinh học quan trọng trong hệ sinh thái ao nuôi.

Tuy nhiên, ở xã Hồng Đức, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, các ao nuôi cá nước ngọt chủ yếu là quy mô nhỏ nên sự phân bố vi tảo trong các thủy vực thường không ổn định và biến động theo thời gian (Zhang và cs., 2021). Quần xã vi tảo sau khi hình thành có thể được định hình bởi các loài cá nuôi (Romo & Villena, 2005). Phần lớn các loài vi tảo được ghi nhận có liên quan mật thiết với cá nhờ vai trò hỗ trợ trong chuỗi thức ăn, nhưng vẫn tồn tại những nhóm vi tảo có thể gây hại như vi khuẩn lam: chúng khó tiêu hóa và có khả năng gây độc cho cá, từ đó ảnh hưởng đến sinh trưởng và hiệu quả nuôi (Kamjunke và cs., 2002; Igwaran và cs., 2024). Do đó, việc duy trì sự đa dạng quần xã sinh vật phù du là một yếu tố then chốt nhằm đảm bảo tính ổn định của chất lượng nước trong ao nuôi.

Thực tế hiện nay, hiểu biết về cách kiểm soát và điều chỉnh sự đa dạng vi tảo trong ao nuôi trồng thủy sản còn hạn chế. Gần đây, Đoàn Thanh Loan và cs. (2024) cùng Pham Thi Thanh và cs. (2024) đã nghiên cứu thành phần loài vi tảo tại một số địa điểm như ao nuôi tại Khoa Thủy sản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Gia Lâm, Hà Nội) và ao cá Bác Hồ (Ba Đình, Hà Nội). Tiếp nối hướng nghiên cứu đó, để đáp ứng yêu cầu quản lý vi tảo trong các ao nuôi cá nước ngọt tại xã Hồng Đức, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, nghiên cứu đã theo dõi thành phần loài vi tảo, biến động theo thời điểm (mức độ phát triển) và xác định các mức độ đa dạng sinh học của vi tảo trong một số ao cá giống và ao nuôi thương phẩm trên địa bàn. Kết quả hướng đến cung cấp cơ sở khoa học phục vụ đánh giá và quản lý hiệu quả quần xã vi tảo trong hệ thống ao nuôi.