Mường Nhà hiện có 28 bản với gần 2.000 hộ, gần 10.000 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào các dân tộc. Trước đây, cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào lúa nương, ngô, sắn nhưng do năng suất thấp, giá trị kinh tế không cao nên đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo luôn ở mức cao.

Ban đầu cây dứa mật được người dân đưa về trồng tại bản Pu Lau, xã Mường Nhà, nhưng chỉ mang tính tự phát, phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong gia đình. Đến năm 2019, nhận thấy loại cây này phát triển tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và có tiềm năng mang lại hiệu quả kinh tế, một số hộ dân đã mạnh dạn trồng thử nghiệm với diện tích khoảng 50 ha. Từ những diện tích ngô và lúa nương trước đây hiệu quả thấp, người dân chuyển dần sang trồng dứa, hình thành vùng sản xuất tương đối ổn định và có giá trị kinh tế cao hơn.

Theo đánh giá của địa phương, giống dứa này phù hợp đất dốc thoát nước nhanh, chịu hạn tốt và ít sâu bệnh, giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư một yếu tố quan trọng đối với người dân vùng cao vốn quen sản xuất tự cung tự cấp. Nhờ vậy, dứa trở thành lựa chọn khả thi trong chuyển đổi sinh kế thay thế những cây trồng truyền thống năng suất thấp.

Năm 2026, xã triển khai mở rộng thêm khoảng 80 ha, đưa tổng diện tích lên hơn 300ha, gắn với tiêu thụ ổn định và nâng chất lượng vùng trồng. Dứa mật Mường Nhà với đặc điểm quả to hơn các loại dứa bình thường, trung bình từ 1,5 - 2,5 kg/quả, cá biệt có những quả từ 3 - 4 kg. Thời gian thu hoạch dứa từ cuối tháng 6 đến tháng 8 hàng năm, năng suất trung bình đạt 20–30 tấn/ha. 

Trên địa bàn xã, bản Pu Lau là bản có diện tích lớn nhất với khoảng 200 ha của 150 hộ dân tham gia trồng theo mô hình liên kết. Theo anh Vàng A Ly (bản Pu Lau), mỗi héc ta dứa trồng khoảng 25.000 cây, cho năng suất bình quân 12 - 16 tấn quả/ha. Với giá bán dao động từ 12.000 - 14.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người trồng dứa có thể thu lãi trên 100 triệu đồng/ha.

Được trồng theo hướng tự nhiên nên dứa ở Pu Lau thường chín rải vụ. Thời gian thu hoạch cao điểm kéo dài từ cuối tháng 6 đến hết tháng 8 hằng năm. Đặc biệt, sau mỗi vụ thu hoạch, cây dứa tiếp tục đẻ nhánh, người dân có thể tách cây con để trồng vụ mới, chủ động hoàn toàn nguồn giống, giảm chi phí đầu tư.

Nhận thấy dứa mật được thị trường ưa chuộng, người dân bản Pu Lau đã chủ động học hỏi kinh nghiệm chọn giống, chuyển đổi những diện tích trồng lúa, ngô kém hiệu quả sang trồng dứa. Cả bản có 117 hộ, hộ nào cũng trồng dứa, ít thì vài trăm mét vuông, hộ nhiều lên tới vài héc ta. Nhờ cây dứa Pu Lau đã vươn lên trở thành điểm sáng trong công tác xóa đói, giảm nghèo. Thời điểm này, trong số 117 hộ của bản chỉ còn 1 hộ nghèo.

Cây dứa mật trở thành cây trồng chủ lực tại Mường Nhà (Ảnh minh họa).

Cùng với mở rộng diện tích, xã Mường Nhà đang hình thành chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ. Trên địa bàn xã hiện có HTX Mường Nhà và HTX Dứa mật Pu Lau, tổ chức thu mua, vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm cho người dân. Theo đại diện HTX Dứa Mường Nhà, HTX tổ chức tập huấn kỹ thuật cho bà con từ khâu trồng, chăm sóc đến thu hoạch, đảm bảo sản phẩm đồng đều, chất lượng. Đồng thời, HTX đứng ra bao tiêu toàn bộ sản lượng quả cho người dân, liên kết với nhiều công ty tiêu thụ cả quả xanh và quả chín, nhờ đó giá bán dứa luôn ổn định. Bên cạnh thu nhập chính từ quả dứa, HTX còn khai thác thêm giá trị từ các bộ phận khác của cây dứa như mầm, lá, gốc già. 

Đảng bộ xã Mường Nhà nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định dứa mật là cây trồng chủ lực, đưa vào chương trình trọng tâm thực hiện nghị quyết nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững. Theo đó, xã Mường Nhà đặt mục tiêu đến năm 2030 mở rộng diện tích dứa lên hơn 500ha.

Mục tiêu này gắn với yêu cầu phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn, liên kết chặt chẽ giữa người dân - HTX- doanh nghiệp. Mường Nhà đang tập trung tăng cường khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp có năng lực đầu tư quy mô lớn để khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, hình thành và phát triển vùng sản xuất dứa tập trung./.