Nông - Lâm - Ngư nghiệp [ Đăng ngày (18/04/2026) ]
Đặc điểm nông học và di truyền nguồn gen củ mài (dioscorea persimilis) khu vực chùa Hương
Củ mài (Dioscorea persimilis Prain et Burkill), thuộc chi Dioscorea, là cây dược liệu có giá trị kinh tế và dược liệu đáng kể, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, mọc hoang và được gây trồng khá phổ biến.

Ảnh minh họa

Ở Việt Nam, chi Dioscorea có số lượng loài lớn, tạo nguồn nguyên liệu tiềm năng cho phát triển sản xuất và khai thác bền vững. Thành phần hóa học của củ mài phong phú như polysaccharid, saponin, allantoin và diosgenin, nhờ đó được ghi nhận có các hoạt tính chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ các chức năng liên quan đến chuyển hóa và điều trị một số bệnh lý thoái hóa. Với ưu thế nguồn gen đa dạng, việc phát triển củ mài không chỉ góp phần tăng giá trị sản xuất mà còn hướng tới bảo tồn nguồn tài nguyên sinh học.

Trên thế giới, nhiều nghiên cứu về củ mài tập trung vào đặc điểm nông học, nâng cao năng suất và chất lượng, cũng như đánh giá khả năng chống chịu và tiềm năng ứng dụng trong y học cổ truyền lẫn công nghiệp thực phẩm. Ở các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ, các nghiên cứu còn chú trọng mối quan hệ giữa điều kiện sinh thái với sinh trưởng, thời gian thu hoạch và hàm lượng hợp chất có hoạt tính. Đồng thời, khía cạnh di truyền ngày càng được quan tâm nhờ các chỉ thị ADN và các vùng gen chuẩn để nhận diện loài; các vùng thường được sử dụng gồm trnH-psbA, rbcL, matKITS, trong đó matK được đánh giá là mã vạch ADN hiệu quả cho chi Dioscorea. Điều này đặc biệt quan trọng vì nguy cơ nhận diện sai loài/dược liệu có thể dẫn đến sai lệch hiệu quả điều trị và giá trị sử dụng.

Tại khu vực Chùa Hương, xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Việt Nam, nghiên cứu về củ mài đã đồng thời phân tích đặc điểm nông học, giá trị dinh dưỡng và chất lượng dược liệu, cũng như đánh giá đa dạng di truyền của nguồn gen loài. Kết quả cho thấy điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng ở vùng khảo sát có tác động tích cực đến chất lượng củ mài; đồng thời, các chỉ tiêu về năng suất và chất lượng dược liệu ở mức khá tốt, với hàm lượng tinh bột, protein, canxi và chất chiết cao. Về di truyền, phân tích các gen matK, rbcLpsbA thông qua khuếch đại và giải trình tự cho thấy mức độ tương đồng cao giữa các mẫu thu thập và Dioscorea persimilis, tạo cơ sở khoa học cho bảo tồn và phát triển giống tại địa phương. Những kết quả này có thể hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc sản củ mài Chùa Hương, góp phần thúc đẩy kinh tế và phát triển bền vững ngành nông nghiệp dược liệu, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục hoàn thiện chiến lược quản lý nguồn gen để khai thác hiệu quả và bền vững.

ntdinh
Theo Tạpchí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam 2025, 23(6): 711-723
In bài viết  
Bookmark
Ý kiến của bạn

Video  
 

Video

 



© Copyright 2020 Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo - Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ
Địa chỉ: 118/3 Trần Phú - Phường Cái Khế - thành phố Cần Thơ
Giấy phép số: 05/ GP-TTĐT, do Sở Thông tin và Truyền Thông thành phố Cần Thơ cấp ngày 23/5/2017
Trưởng Ban biên tập: Ông Vũ Minh Hải - Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo - Sở Khoa học & Công nghệ TP. Cần Thơ
Ghi rõ nguồn www.trithuckhoahoc.vn khi bạn sử dụng lại thông tin từ website này