Tuy nhiên, trước sức ép của biến đổi khí hậu và các hệ lụy môi trường ngày càng gia tăng, mô hình nông nghiệp truyền thống đang bộc lộ nhiều bất cập như suy thoái đất đai, khan hiếm nguồn nước và ô nhiễm do lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học (FAO, 2021). Dưới góc nhìn phát thải, nông nghiệp chiếm khoảng 24% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, từ đó đặt ra yêu cầu chuyển đổi sang các phương thức canh tác bền vững, hướng tới nông nghiệp xanh như một xu thế tất yếu (UNEP, 2020).

Dù “nông nghiệp xanh” đã được xác định là định hướng, quá trình phát triển ở Việt Nam vẫn còn thiếu đồng bộ. Những khoảng trống nổi bật nằm ở hệ thống chính sách chưa đủ rõ nét và còn phân tán, thiếu các công cụ và cơ chế pháp lý chuyên biệt để thúc đẩy toàn diện (Học viện Nông nghiệp Việt Nam, 2022). Bên cạnh đó, chất lượng nhân lực trong nông nghiệp xanh còn hạn chế do thiếu hụt đội ngũ đào tạo, chương trình, học liệu và năng lực thực hành; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng như nguồn lực tài chính chưa bảo đảm cho việc đào tạo kỹ năng xanh một cách hiệu quả. Công tác tổ chức, tích hợp hệ thống kỹ năng xanh vào chương trình đào tạo còn nhiều rào cản và chưa hoàn thiện (Lại Minh Phương & cs., 2024), kéo theo khoảng cách về nhận thức của nông dân—trong khi thực tế vẫn tồn tại tình trạng lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật gây tác động xấu đến môi trường và sức khỏe cộng đồng (Ngọc Thùy, 2024). Ngoài ra, trở ngại về khả năng tiếp cận công nghệ và vốn đầu tư, nhất là đối với nông dân và hợp tác xã quy mô nhỏ, khiến quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh diễn ra chậm và thiếu tính bền vững (Nguyễn Đức Thành Dân & cs., 2023; VietnamPlus, 2024).

Trong bối cảnh đó, bài viết đặt mục tiêu tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về nhân lực xanh trong nông nghiệp ở Việt Nam và trên thế giới, đồng thời nhận diện các thách thức, hạn chế và cơ hội nhằm đề xuất giải pháp cùng hàm ý chính sách để thúc đẩy phát triển nhân lực xanh. Nhân lực xanh được xem là yếu tố then chốt, quyết định khả năng ứng dụng công nghệ xanh, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Với vai trò “kết nối” giữa chính sách hỗ trợ, đào tạo kỹ thuật và chuyển giao công nghệ tới doanh nghiệp, nông dân, nhân lực xanh còn góp phần gia tăng giá trị kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam—từ đó tạo nền tảng cho tiến trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh và phát triển bền vững trong tương lai.